Σίσα: τι είναι, πώς επιδρά και ποιοι είναι οι κίνδυνοι

Τι είναι

Η σίσα είναι μεθαμφεταμίνη. Ο πρώην ΟΚΑΝΑ το γράφει ρητά, ότι δραστική ουσία της σίσα είναι η μεθαμφεταμίνη, και η Ελληνική Αστυνομία χρησιμοποιεί ακόμα και σήμερα τη διατύπωση «κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη (σίσα)» στα δελτία της.^{1, 2} Δεν πρόκειται δηλαδή για κάποιο καινούριο χημικό, αλλά για μια φθηνή, πρόχειρα φτιαγμένη μορφή μιας ουσίας που κυκλοφορεί εδώ και δεκαετίες διεθνώς.^{1, 13} Ό,τι ισχύει για τη μεθαμφεταμίνη, ισχύει και εδώ.^{1, 2}

Όταν πρωτοεμφανίστηκε στην Αθήνα, η πρώτη περιγραφή που έφτασε στο ευρωπαϊκό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης στηριζόταν σε όσα ανέφεραν σαράντα άνθρωποι που έκαναν χρήση, και μιλούσε για μια ουσία που «ίσως» μοιάζει με μεθαμφεταμίνη.¹⁴ Σύμφωνα με τον οδηγό του πρώην ΟΚΑΝΑ για την παρουσίαση θεμάτων σχετικά με τα ναρκωτικά, το σίσα περιέχει κατάλοιπα ιδιαίτερα τοξικών ουσιών που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή του, όπως υγρά από μπαταρίες αυτοκινήτων ή χλωρίνη.¹

Το πρακτικό συμπέρασμα είναι το ίδιο όπως και να έχει: αυτό που κυκλοφορεί στον δρόμο έχει άγνωστη σύσταση και άγνωστη καθαρότητα. Δεν μπορείς να ξέρεις ούτε πόσο δυνατό είναι αυτό που κρατάς ούτε τι άλλο έχει μέσα, και αυτό από μόνο του είναι κίνδυνος.^{19, 21}

Πώς αλλιώς τη λένε

• σίσα, που στα επίσημα κείμενα γράφεται και shisha, sisha, SISA, SHISA^{1, 14}
• «κοκαΐνη των φτωχών», αν και δεν περιέχει κοκαΐνη²⁶
• κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη, που περιγράφει τη μορφή της ουσίας και δεν είναι συνώνυμο της λέξης σίσα²

Ο πρώην ΟΚΑΝΑ συνδέει το όνομα με τη λέξη shīshe, που σημαίνει γυαλί.¹ Η ίδια λέξη χρησιμοποιείται και για τον ναργιλέ, οπότε όταν την ακούς δεν σημαίνει πάντα ναρκωτικό.¹

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Τα στοιχεία που ακολουθούν καταγράφονται ως μεθαμφεταμίνη, ή μαζί με τα υπόλοιπα διεγερτικά.^{4, 5, 12, 15} Τα παρακάτω δείχνουν την παρουσία της ουσίας, όχι πόσοι άνθρωποι κάνουν χρήση.

Τι μετράει το καθένα: οι κατασχέσεις αφορούν όλη τη μεθαμφεταμίνη, όχι ξεχωριστά τη σίσα, και επηρεάζονται και από ποσότητες που απλώς περνούν μέσα από την Ελλάδα. Το 29,4% αφορά κοκαΐνη και άλλα διεγερτικά μαζί, δεν είναι ποσοστό μεθαμφεταμίνης. Τα λύματα δείχνουν φορτίο για το σύνολο του πληθυσμού, όχι αριθμό ανθρώπων. Οι σύριγγες που αναλύθηκαν είναι ένα συγκεκριμένο δείγμα, όχι εικόνα ολόκληρης της πόλης.^{3, 4, 5, 15}

Το πιο χρήσιμο εδώ δεν είναι κάποιο μεμονωμένο νούμερο, αλλά ότι η ουσία εξακολουθεί να ανιχνεύεται στην Αττική χρόνια μετά τα ρεπορτάζ που την έκαναν γνωστή.⁵

Πώς επιδρά

Η μεθαμφεταμίνη είναι διεγερτικό. Επιταχύνει τον καρδιακό ρυθμό και ανεβάζει την αρτηριακή πίεση.^{11, 19, 20} Κόβει τον ύπνο και την όρεξη.^{11, 19, 20} Μπορεί να φέρει έντονη ανησυχία, ευερεθιστότητα και επιθετικότητα, παραισθήσεις, ή την αίσθηση ότι κάποιος σε παρακολουθεί ή σε καταδιώκει.^{11, 19, 20} Σε μεγάλη επιβάρυνση εμφανίζονται σύγχυση, έντονος πανικός και παράνοια.^{13, 17}

Τίποτα από αυτά δεν εμφανίζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους.^{13, 17}

Οι κίνδυνοι

Η καρδιά. Η μεθαμφεταμίνη επιβαρύνει άμεσα την καρδιά και τα αγγεία. Στις καταγεγραμμένες συνέπειες περιλαμβάνονται υψηλή αρτηριακή πίεση, έμφραγμα και εγκεφαλικό.^{11, 19, 20} Ο πόνος ή το σφίξιμο στο στήθος είναι από τα σημάδια που τα κέντρα δημόσιας υγείας ζητούν να αντιμετωπίζονται ως επείγον.^{13, 17}

Ψυχική υγεία. Παραισθήσεις, παράνοια, επιθετικότητα και διαταραχές της διάθεσης καταγράφονται τόσο κατά τη χρήση όσο και μετά.^{11, 19, 20} Στη στέρηση, η πτώση της διάθεσης μπορεί να βαθύνει σε κατάθλιψη και σε σκέψεις αυτοκτονίας.^{13, 20} Αν έχεις τέτοιες σκέψεις, δεν χρειάζεται να τις κρατάς μόνος ή μόνη σου. Μπορείς να μιλήσεις τώρα στη 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018. Αν κινδυνεύεις άμεσα, κάλεσε το 112.¹⁰

Τα δόντια και το δέρμα. Ανάμεσα στις συνέπειες είναι και η σοβαρή φθορά των δοντιών και οι πληγές στο δέρμα.^{11, 19, 20} Δεν είναι ζήτημα εμφάνισης, οι πληγές μπορεί να μολυνθούν.^{13, 20}

Αν παίρνεις οποιοδήποτε φάρμακο, το ασφαλές είναι να το συζητήσεις με τον γιατρό σου και όχι να βασιστείς σε πληροφορίες από τον δρόμο.

Μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση;

Ναι. Η μεθαμφεταμίνη δημιουργεί εξάρτηση. Καταγράφονται έντονη λαχτάρα για την ουσία, εξάντληση, δυσκολία συγκέντρωσης, διαταραγμένος ύπνος και διάθεση που κυμαίνεται από κατάθλιψη μέχρι ταραχή και άγχος.^{11, 13, 20}

Κανένας παράγοντας από μόνος του δεν μπορεί να προβλέψει ποιος θα εξαρτηθεί, και οι υπόλοιποι κίνδυνοι, η καρδιά, η ψυχική υγεία, ένα ατύχημα, δεν περιμένουν να υπάρξει εξάρτηση για να εμφανιστούν.^{13, 17, 24}

Αν αναρωτιέσαι πού βρίσκεσαι, μπορείς να δεις τα σημάδια που δείχνουν ότι κάτι έχει ξεφύγει ή να κάνεις το σύντομο self-check. Δεν είναι διάγνωση, δεν αποθηκεύεται πουθενά.

Πότε χρειάζεται επείγουσα βοήθεια

Μύθοι και αλήθειες

«Η σίσα είναι κάτι άλλο, δεν είναι μεθαμφεταμίνη.» Ο πρώην ΟΚΑΝΑ αναφέρει τη μεθαμφεταμίνη ως δραστική ουσία της σίσα, και η Ελληνική Αστυνομία γράφει «κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη (σίσα)».^{1, 2} Είναι το ίδιο πράγμα με άλλο όνομα, και οι κίνδυνοι είναι της μεθαμφεταμίνης.^{1, 2, 11, 19, 20}

«Αφού καπνίζεται, δεν κινδυνεύεις σοβαρά.» Ο τρόπος χρήσης δεν αναιρεί τους κινδύνους. Ο EUDA καταγράφει επιπλοκές υγείας τόσο από την ένεση όσο και από το κάπνισμα της μεθαμφεταμίνης, και τα κέντρα δημόσιας υγείας περιγράφουν καταστάσεις που απειλούν τη ζωή.^{12, 13, 17}

«Ένα διεγερτικό εξισορροπεί την ηρωίνη ή τα ηρεμιστικά.» Δεν αλληλοαναιρούνται. Το ένα μπορεί να κρύψει τα σημάδια του άλλου, και έτσι μια υπερδοσολογία να περάσει απαρατήρητη.^{18, 21}

«Όποιος φτάσει εκεί, δεν γυρίζει πίσω.» Το CDC αναφέρει ότι δεν υπάρχει εγκεκριμένο φάρμακο ειδικά για την εξάρτηση από διεγερτικά, αλλά υπάρχουν θεραπείες με τεκμηριωμένα αποτελέσματα, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και το contingency management.^{13, 17}

Αν ανησυχείς για κάποιον άλλον

Δεν χρειάζεται να είσαι σίγουρος για να ανοίξεις μια κουβέντα. Αλλαγές στον ύπνο, στην όρεξη και στο βάρος, έντονη ευερεθιστότητα ή επιθετικότητα, καχυποψία που δεν εξηγείται, πληγές στο δέρμα και προβλήματα με τα δόντια είναι από τα πράγματα που καταγράφονται σε σχέση με τη μεθαμφεταμίνη.^{11, 19, 20} Κανένα από αυτά δεν αποδεικνύει από μόνο του χρήση, και τα ίδια σημάδια μπορεί να έχουν εντελώς άλλη αιτία.¹³

Αν σε απασχολεί, δες τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις και πώς ανοίγεις τη συζήτηση. Υπάρχει και ένα σύντομο self-check για σένα, που είναι μόνο δικό σου.

Βοήθεια για τη σίσα

Η βοήθεια είναι η ίδια όπως για κάθε μορφή μεθαμφεταμίνης. Ο ΕΟΠΑΕ, ο εθνικός φορέας, παρέχει δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες, χωρίς εξαιρέσεις, και υποστηρίζει και τα μέλη της οικογένειας.⁸ Στο 1145 μπορείς να μιλήσεις και να συνδεθείς με την υπηρεσία που σου ταιριάζει.⁹

Σύμφωνα με το CDC, για την εξάρτηση από διεγερτικά δεν υπάρχει εγκεκριμένο φάρμακο αντίστοιχο με αυτά που χρησιμοποιούνται στα οπιοειδή. Αυτό που έχει τεκμηρίωση είναι οι ψυχοκοινωνικές θεραπείες, όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, το contingency management και η κινητοποιητική συνέντευξη.^{13, 17} Το ότι δεν υπάρχει χάπι δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει θεραπεία.

Αν σε απασχολεί τι ακριβώς σε περιμένει, δες τι να περιμένεις από ένα πρόγραμμα.

Το επόμενο βήμα

Αν διάβασες μέχρι εδώ επειδή κάτι σε απασχολεί, για σένα ή για κάποιον δικό σου, μια κουβέντα δεν σε δεσμεύει σε τίποτα. Το 1145 είναι δωρεάν και εμπιστευτικό.⁹