Χωρίς Στίγμα
Βρες υποστήριξη

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΙΚΟΥΣ ΣΟΥ

Πώς ανοίγεις μια κουβέντα

Η πρώτη κουβέντα για τη χρήση σπάνια λύνει κάτι, και δεν χρειάζεται να λύσει. Αρκεί να μάθει ο άνθρωπός σου ότι νοιάζεσαι και ότι μπορεί να σου μιλήσει χωρίς να δικαστεί. Αυτό που βοηθάει είναι απλό στη θεωρία και δύσκολο στην πράξη: μια ήρεμη στιγμή που είστε και οι δύο νηφάλιοι, λίγα λόγια για όσα έχεις δει, και πολύ περισσότερο άκουσμα απ' όσο μίλημα.3, 4

Το κείμενο αυτό είναι για όποιον ανησυχεί για κάποιον δικό του, είτε είναι παιδί, σύντροφος, αδερφός, γονιός ή φίλος. Αν δεν είσαι ακόμα σίγουρος για το τι βλέπεις, ίσως βοηθήσει πρώτα ο οδηγός για τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις.

Τι μπορεί να πετύχει μια πρώτη κουβέντα

Οι περισσότεροι μπαίνουν σε αυτή τη συζήτηση με έναν κρυφό στόχο: να παραδεχτεί ο άλλος ότι υπάρχει πρόβλημα και να υποσχεθεί ότι θα σταματήσει. Σχεδόν ποτέ δεν γίνεται έτσι, και όταν αυτός είναι ο στόχος, κάθε άρνηση μοιάζει με αποτυχία.

Οι δημόσιοι φορείς υγείας στις ΗΠΑ και στο Ηνωμένο Βασίλειο λένε το ίδιο με διαφορετικά λόγια. Μπορεί να χρειαστούν πολλές κουβέντες μέχρι κάποιος να ζητήσει βοήθεια, και ακόμα κι αν σταθείς δίπλα του, μπορεί να μην αλλάξει τίποτα αμέσως.3, 4 Όποιος έχει αναπτύξει εξάρτηση συχνά δεν το βλέπει ο ίδιος, ή δεν νιώθει ότι μπορεί να το παραδεχτεί.4

Ένας πιο ρεαλιστικός στόχος για την πρώτη φορά είναι να τελειώσει η κουβέντα χωρίς να κλείσει η πόρτα. Αν ο άνθρωπός σου φύγει ξέροντας ότι μπορεί να ξανάρθει σε σένα, έχεις κάνει κάτι σημαντικό.

Πριν μιλήσεις

Μίλα πρώτα με κάποιον εσύ

Το επίσημο ελληνικό υλικό προτείνει κάτι που οι περισσότεροι παραλείπουν: πριν ανοίξεις το θέμα, μίλα για τις υποψίες και τους φόβους σου με τον σύντροφό σου ή με έναν άνθρωπο που εμπιστεύεσαι.1 Ο σκοπός είναι να δεις την κατάσταση λίγο πιο καθαρά. Κάποιες φορές ο φόβος μεγαλώνει τα πράγματα, άλλες φορές τα επιβεβαιώνει, και στις δύο περιπτώσεις θα μπεις στην κουβέντα πιο ήρεμος.

Μπορείς επίσης να πάρεις εσύ το 1145 πριν πεις οτιδήποτε στο σπίτι. Η γραμμή του ΕΟΠΑΕ απευθύνεται ρητά και στο περιβάλλον του ατόμου, είναι δωρεάν από σταθερό και κινητό, και η κλήση είναι εμπιστευτική.2

Διάλεξε τη στιγμή

Η στιγμή μετράει όσο και τα λόγια. Διάλεξε ώρα που είστε και οι δύο νηφάλιοι, κάπου ιδιωτικά και οικεία, και όταν δεν βιάζεται κανείς.4, 5 Όχι αμέσως μετά από καβγά, ούτε όταν έχει μόλις γυρίσει φανερά επηρεασμένος. Αν η πρώτη αντίδραση είναι έντονη, ένα γνώριμο μέρος βοηθάει να μη νιώσει ότι βρίσκεται σε ανάκριση.

Σκέψου τι θέλεις να πεις

Σενάριο δεν χρειάζεται. Αρκούν δύο τρία συγκεκριμένα πράγματα που έχεις δει με τα μάτια σου. Το «τις τελευταίες εβδομάδες σε βλέπω πολύ κουρασμένο και έχεις σταματήσει το γυμναστήριο» είναι κάτι που μπορεί να ακούσει. Το «ξέρω τι κάνεις» είναι κάτι που θα αρνηθεί.

Αν σε βοηθάει, σημείωσέ τα για σένα, ώστε να μη χαθούν όταν ανέβουν οι τόνοι.

Πώς ξεκινάς

Ξεκίνα από σένα και από όσα έχεις δει, όχι από το τι πιστεύεις ότι συμβαίνει. Η διαφορά ακούγεται μικρή, αλλά αλλάζει όλη την κουβέντα. Στη μία περίπτωση ο άλλος ακούει ανησυχία, στην άλλη ακούει κατηγορία.

Μερικές αρχές που μπορείς να προσαρμόσεις με τα δικά σου λόγια:

  • «Σε βλέπω τελευταία να ζορίζεσαι και ανησυχώ. Θέλω να καταλάβω τι γίνεται.»
  • «Έχω προσέξει κάποια πράγματα και με απασχολούν. Μπορούμε να τα πούμε λίγο;»
  • «Δεν θέλω να σε κρίνω. Θέλω απλά να ξέρεις ότι είμαι εδώ.»

Απόφυγε τις ταμπέλες. Λέξεις όπως «εθισμένος» ή «ναρκομανής» κλείνουν την κουβέντα πριν ανοίξει, ακόμα κι αν ο άνθρωπός σου χρειάζεται πράγματι βοήθεια. Μίλα για συγκεκριμένες συμπεριφορές, όχι για το τι «είναι».4, 5

Όσο μιλάτε

Μίλα λιγότερο, άκου περισσότερο.4 Αν μιλάς εσύ τον περισσότερο χρόνο, η κουβέντα έχει γίνει διάλεξη. Άφησε και σιωπές, γιατί πολλές φορές τα σημαντικά λέγονται μετά από μια παύση.

Κάνε ερωτήσεις που δεν απαντιούνται με ένα «ναι» ή «όχι». Το «πώς είσαι στ' αλήθεια τελευταία;» ανοίγει πολύ περισσότερο από το «πίνεις πολύ;».3, 5

Μην παριστάνεις ότι ξέρεις καλύτερα, ακόμα κι αν το πιστεύεις. Ο τόνος του «εγώ σου το έλεγα» φτάνει πιο γρήγορα από τα ίδια τα λόγια.4

Πες και κάτι καλό. Είναι εύκολο να απαριθμήσεις όσα πάνε στραβά. Αν αναγνωρίσεις κάτι που κάνει καλά, ή απλά το ότι κάθεται και σου μιλάει, η κουβέντα μένει ανοιχτή.3

Προσπάθησε να καταλάβεις το «γιατί». Κάποιοι κάνουν χρήση για να ξεφύγουν από κάτι που τους πονάει, όπως άγχος, θλίψη ή ανασφάλεια. Αν ακούσεις τι υπάρχει από κάτω, θα ξέρεις καλύτερα τι βοήθεια χρειάζεται.4, 5

Αν αρνηθεί ή θυμώσει

Είναι η πιο συνηθισμένη αντίδραση, και δεν σημαίνει ότι έκανες κάτι λάθος. Στο υλικό του για γονείς, ο πρώην ΟΚΑΝΑ σημειώνει ότι πίσω από την άρνηση και τα ψέματα ενός εφήβου κρύβεται συνήθως ένας μεγάλος φόβος.1 Και για τους ενήλικες, οι διεθνείς φορείς επισημαίνουν ότι όποιος έχει αναπτύξει εξάρτηση συχνά δεν νιώθει ότι μπορεί να το παραδεχτεί.4

Αν οι τόνοι ανεβαίνουν, σταμάτα εκεί. Δεν χρειάζεται να κερδίσεις τη συζήτηση. Κάτι απλό όπως «εντάξει, ας το αφήσουμε για σήμερα, αλλά θέλω να το ξαναπούμε» αρκεί. Δώσε λίγο χώρο και ξαναδοκίμασε σε λίγες μέρες.4

Ό,τι κι αν γίνει, φρόντισε να φύγει ξέροντας ότι είσαι εκεί για να βοηθήσεις και όχι για να τον κρίνεις.

Αν η άρνηση κρατάει καιρό, υπάρχει ξεχωριστό κείμενο για το τι κάνεις όταν ο άνθρωπός σου αρνείται βοήθεια.

Πώς κλείνεις την κουβέντα

Πριν τελειώσετε, πες με δικά σου λόγια τι άκουσες, για να δει ότι τον άκουσες πραγματικά. Ευχαρίστησέ τον που μίλησε, γιατί χρειάζεται θάρρος.3

Αν σου πει ότι θέλει βοήθεια, ρώτα τον πώς μπορείς να σταθείς δίπλα του, αντί να του πεις εσύ τι πρέπει να κάνει. Και ρώτα αν μπορείτε να ξαναμιλήσετε σε λίγες μέρες.3

Αν θέλει να μιλήσει με κάποιον ειδικό, το 1145 είναι ένα καλό πρώτο βήμα και για εκείνον. Αν το θέλει, μέσα στην ίδια κλήση μπορούν να τον συνδέσουν με μια μονάδα θεραπείας.2 Μπορείς να του προτείνεις να είσαι δίπλα του όταν καλέσει.

Φράσεις που βοηθάνε και φράσεις που κλείνουν πόρτες

  • Αντί για
    «Είσαι εθισμένος.»
    Δοκίμασε
    «Ανησυχώ για όσα βλέπω τελευταία.»
  • Αντί για
    «Μας καταστρέφεις τη ζωή.»
    Δοκίμασε
    «Μου είναι δύσκολο να σε βλέπω έτσι.»
  • Αντί για
    «Εγώ σου το έλεγα.»
    Δοκίμασε
    «Ευχαριστώ που μου μιλάς γι' αυτό.»
  • Αντί για
    «Αν δεν σταματήσεις, τελειώσαμε.»
    Δοκίμασε
    «Θέλω να βρούμε μαζί τι μπορεί να βοηθήσει.»
  • Αντί για
    «Πάλι τα ίδια;»
    Δοκίμασε
    «Μπορούμε να το ξαναπούμε όταν είσαι έτοιμος;»

Κι εσύ;

Το να ανησυχείς για κάποιον κουράζει, και είναι φυσιολογικό να χρειαστείς κι εσύ στήριξη. Το πώς θα το χειριστείς είναι δική σου επιλογή. Άλλοι στέκονται πολύ κοντά, άλλοι κρατούν απόσταση για να αντέξουν.4 Όποια κι αν είναι η δική σου, λογάριασε και τη δική σου ψυχική υγεία.

Ένας συμβουλευτικός σταθμός ή το 1145 μπορούν να σε βοηθήσουν να σκεφτείς τι κάνεις από εδώ και πέρα, ακόμα κι αν ο άνθρωπός σου δεν είναι έτοιμος.

Συχνές ερωτήσεις

Κι αν έχω ήδη βρει κάτι στα πράγματά του;

Μην κρύψεις ότι το βρήκες, αλλά μην το κάνεις και το κέντρο της κουβέντας. Αν η συζήτηση γίνει για το εύρημα, γίνεται εύκολα ανάκριση και άρνηση. Πες απλά ότι το βρήκες και ότι σε ανησύχησε, και πήγαινε στο πώς είναι ο ίδιος. Το επίσημο ελληνικό υλικό σημειώνει ότι η αναζήτηση αποδείξεων υπονομεύει την εμπιστοσύνη, οπότε από εδώ και πέρα καλύτερα να μην ψάχνεις.1

Είναι ενήλικας. Κι αν μου πει ότι δεν με αφορά;

Δεν μπορείς να τον αναγκάσεις σε τίποτα, και αυτό ισχύει. Μπορείς όμως να του πεις τι βλέπεις και πώς σε επηρεάζει, και να φροντίσεις να ξέρει ότι είσαι εκεί όταν θελήσει να μιλήσει.

Κάθε πότε να ξανανοίγω το θέμα;

Δεν υπάρχει σωστή συχνότητα. Αν η πρώτη κουβέντα δεν πήγε καλά, δώσε λίγο χώρο και ξαναδοκίμασε σε λίγο καιρό. Αν πήγε καλά, ρώτα αν μπορείς να τον ξαναρωτήσεις πώς πάει. Αν το φέρνεις στην κουβέντα κάθε μέρα, μπορεί να το ζήσει σαν πίεση.

Μπορώ να ζητήσω βοήθεια χωρίς να το ξέρει;

Ναι. Το 1145 απευθύνεται και σε όσους ανησυχούν για κάποιον δικό τους. Η κλήση είναι δωρεάν από σταθερό και κινητό, και εμπιστευτική.2

Κι αν η κουβέντα γίνει επικίνδυνη;

Αν νιώσεις ότι κινδυνεύεις εσύ ή κάποιος άλλος, σταμάτα την κουβέντα και απομακρύνσου. Η ασφάλεια έρχεται πριν από οτιδήποτε άλλο. Αν η ζωή κάποιου κινδυνεύει τώρα, κάλεσε το 166 (ΕΚΑΒ) ή το 112.

Το επόμενο βήμα

Δεν χρειάζεται να περιμένεις την τέλεια στιγμή ή τα τέλεια λόγια. Μια ήρεμη κουβέντα, έστω και άβολη, είναι ήδη ένα βήμα.

Αν θέλεις να προετοιμαστείς με κάποιον που ξέρει, το 1145 του ΕΟΠΑΕ, του εθνικού φορέα για τις εξαρτήσεις, είναι εκεί και για σένα. Αν θέλεις πρώτα να βάλεις σε σειρά όσα έχεις παρατηρήσει, δες τον αυτοέλεγχο για την οικογένεια. Τα υπόλοιπα τηλέφωνα και οι δομές είναι συγκεντρωμένα στη σελίδα με τις γραμμές βοήθειας.

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ

Πηγές και τεκμηρίωση

Ελληνικές επίσημες πηγές

  • ΟΚΑΝΑ (οι υπηρεσίες του ΟΚΑΝΑ ανήκουν πλέον στον ΕΟΠΑΕ), «Μήπως το παιδί μου κάνει χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών; Που μπορώ να απευθυνθώ;»: https://www.okana.gr/el/node/12
  • ΕΟΠΑΕ, Γραμμή 1145 (δελτίο τύπου): https://eopae.gr/node/1942

Διεθνείς πηγές

Τελευταίος έλεγχος: 23 Σεπτεμβρίου 2026.

ΜΙΛΗΣΕ ΜΕ ΚΑΠΟΙΟΝ ΠΟΥ ΞΕΡΕΙ

Όταν θελήσεις να μιλήσεις.

Για εσένα ή για κάποιον που αγαπάς, μπορείς να απευθυνθείς στον ΕΟΠΑΕ, τον εθνικό φορέα για τις εξαρτήσεις.

Κάλεσε το 1145Γραμμή υποστήριξης ΕΟΠΑΕ

Δωρεάν από σταθερό και κινητό. Εμπιστευτικά.

Όλες οι γραμμές βοήθειας