Χασίς και κάνναβη: τι είναι, πώς επιδρά και ποιοι είναι οι κίνδυνοι

Τι είναι

Η κάνναβη είναι φυτό, και ό,τι κυκλοφορεί με τα ονόματα που ξέρουμε προέρχεται από αυτό. Η μαριχουάνα ή το χόρτο είναι τα αποξηραμένα φύλλα και άνθη. Το χασίς είναι η ρητίνη του φυτού, πιεσμένη σε κομμάτια. Υπάρχουν επίσης έλαια, συμπυκνώματα και τρόφιμα που την περιέχουν.^{11, 17}

Η ουσία που προκαλεί το «μαστούρωμα» λέγεται THC. Το φυτό περιέχει και CBD, που δεν έχει την ίδια επίδραση.^{11, 15, 25}

Δεν μπορείς να καταλάβεις πόσο δυνατή είναι από την όψη ή τη μυρωδιά.^{11, 17}

Η ιατρική κάνναβη και τα φάρμακα που προέρχονται από αυτή είναι ξεχωριστό θέμα, που δεν το καλύπτει αυτή η σελίδα. Αν σε αφορά, μίλησε με τον γιατρό σου.

Είναι ναρκωτικό. Κάθε ουσία που δρα στον εγκέφαλο και αλλάζει τη διάθεση και την αντίληψη μπορεί να προκαλέσει εξάρτηση, και η κάνναβη δεν αποτελεί εξαίρεση. Το ότι είναι διαδεδομένη, ή ότι σε κάποιες χώρες πωλείται νόμιμα, δεν αλλάζει το τι κάνει στον οργανισμό.^{4, 11}

Πώς αλλιώς τη λένε

Η κάνναβη έχει πολλά ονόματα. Αν ακούσεις κάποιο από αυτά, πιθανότατα αφορά την ίδια ουσία:

Για την ουσία: χασίς ή χασίσι (η ρητίνη), μαριχουάνα (τα αποξηραμένα άνθη), χόρτο, φούντα, γκρας, μαύρο (συνήθως το χασίς), λιβάνι, σκανκ (ισχυρή κάνναβη από υδροπονική καλλιέργεια).^{7, 8, 9}

Για το τσιγάρο: μπάφος, τσιγαριλίκι.¹⁰

Γιατί δεν είναι «ελαφρύ»

Η κάνναβη έχει τη φήμη της «αθώας» ουσίας. Τα στοιχεία λένε κάτι άλλο.

Κανένας παράγοντας από μόνος του δεν μπορεί να προβλέψει ποιος θα είναι ένας από αυτούς.^{20, 22}

Η πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση. Οι Εθνικές Ακαδημίες Επιστημών των ΗΠΑ εξέτασαν όλη τη διαθέσιμη έρευνα και κατέληξαν σε σχεδόν 100 συμπεράσματα. Βρήκαν ισχυρές ενδείξεις ότι η κάνναβη συνδέεται με ψύχωση και σχιζοφρένεια, με τον μεγαλύτερο κίνδυνο στους πιο συχνούς χρήστες, με τροχαία ατυχήματα, με χαμηλότερο βάρος γέννησης όταν η μητέρα κάνει χρήση στην εγκυμοσύνη, και με συχνότερη βρογχίτιδα όταν καπνίζεται. Βρήκαν επίσης ότι όσο πιο νωρίς ξεκινά κάποιος, τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος να αναπτύξει πρόβλημα με τη χρήση.^{11, 14, 33}

Ο εγκέφαλος των νέων. Ο εγκέφαλος συνεχίζει να αναπτύσσεται μέχρι τις αρχές της ενήλικης ζωής. Η τακτική χρήση στην εφηβεία έχει συνδεθεί με προβλήματα στη μνήμη, στην ταχύτητα σκέψης, στη μάθηση και στη σχολική επίδοση, αλλά και με χαμηλότερη μόρφωση και εισόδημα αργότερα στη ζωή.^{11, 15, 33}

Ψυχική υγεία. Σε μια μελέτη με τα στοιχεία υγείας σχεδόν 7 εκατομμυρίων ανθρώπων στη Δανία, σε διάστημα 50 χρόνων, οι ερευνητές, μαζί με το αμερικανικό NIDA, βρήκαν ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στη διαταραχή χρήσης κάνναβης και στη σχιζοφρένεια, ιδιαίτερα στους νέους άνδρες. Υπολόγισαν ότι έως και το 30% των περιπτώσεων σχιζοφρένειας σε άνδρες 21 έως 30 χρονών θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί αν δεν υπήρχε η διαταραχή χρήσης κάνναβης.^{12, 30}

Σε μια άλλη μεγάλη μελέτη, σε 11 πόλεις της Ευρώπης και της Βραζιλίας, όσοι έκαναν καθημερινή χρήση κάνναβης είχαν τριπλάσιες πιθανότητες για πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο σε σχέση με όσους δεν είχαν κάνει ποτέ χρήση, και σχεδόν πενταπλάσιες όταν η κάνναβη ήταν δυνατή. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι περίπου μία στις πέντε νέες περιπτώσεις ψύχωσης σε αυτές τις πόλεις συνδέεται με την καθημερινή χρήση.^{31, 32}

Πιο δυνατή από ποτέ. Στις ΗΠΑ, η περιεκτικότητα σε THC στην κάνναβη που κατάσχεται τετραπλασιάστηκε από το 1995 ως το 2022. Μεγαλύτερη περιεκτικότητα σημαίνει μεγαλύτερο κίνδυνο για εξάρτηση και για τα υπόλοιπα προβλήματα.^{11, 13}

Πώς επιδρά

Η επίδραση εξαρτάται από πολλά: πόση ποσότητα, πόσο δυνατή είναι, με ποιον τρόπο λαμβάνεται, αν έχει γίνει μαζί με άλλες ουσίες, την υγεία και την εμπειρία του ανθρώπου.^{11, 15, 25, 26}

Όσο διαρκεί η επίδραση, μπορεί να υπάρχουν:

• χαλάρωση ή αίσθημα ευφορίας, αλλά και ευερεθιστότητα ή ανησυχία
• αλλαγή στην αίσθηση του χρόνου και των αισθήσεων
• δυσκολία στη σκέψη, τη μνήμη και την κίνηση
• πιο αργές αντιδράσεις
• αυξημένη όρεξη
• γρήγορος καρδιακός ρυθμός^{11, 15, 17, 23, 26}

Το άγχος, ο φόβος, η δυσπιστία προς τους άλλους, ο πανικός ή και οι παραισθήσεις είναι πιο πιθανά όταν η ποσότητα είναι μεγάλη, η κάνναβη δυνατή, ή ο άνθρωπος έχει λίγη εμπειρία.^{11, 15, 27}

Όταν τρώγεται, η επίδραση αργεί να φανεί. Γι' αυτό κάποιοι παίρνουν περισσότερη πριν νιώσουν κάτι, και καταλήγουν με πολύ πιο έντονη επίδραση απ' όση περίμεναν.^{11, 17}

Οι κίνδυνοι

Ψυχική υγεία. Η συχνή χρήση έχει συνδεθεί με ψύχωση, ιδίως σε όσους έχουν γενετική προδιάθεση, και με χειρότερα συμπτώματα σε όσους ήδη έχουν ψυχωτική διαταραχή. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος όσο πιο νωρίς ξεκινά κάποιος και όσο πιο συχνά κάνει χρήση. Η χρήση στην εφηβεία έχει επίσης συνδεθεί με κατάθλιψη.^{11, 14}

Πνεύμονες και καρδιά. Ο καπνός της κάνναβης περιέχει πολλές από τις ίδιες τοξικές ουσίες με τον καπνό του τσιγάρου. Η κάνναβη ανεβάζει επίσης τον καρδιακό ρυθμό και την πίεση, κάτι που είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για όσους έχουν καρδιοπάθεια.^{11, 17}

Όταν συνεχίζονται οι έμετοι. Σε κάποιους ανθρώπους με βαριά, μακροχρόνια χρήση εμφανίζεται ένα σύνδρομο με επαναλαμβανόμενη ναυτία, εμέτους και πόνο στην κοιλιά. Συχνά χρειάζεται ιατρική φροντίδα, και υποχωρεί μόνο όταν σταματήσει εντελώς η χρήση.^{11, 15, 24}

Εγκυμοσύνη. Η χρήση στην εγκυμοσύνη έχει συνδεθεί με προβλήματα στην ανάπτυξη του μωρού.^{11, 15, 28}

Συνθετικά κανναβινοειδή. Κυκλοφορούν και ουσίες που φτιάχνονται στο εργαστήριο για να μοιάζουν με την κάνναβη, συχνά σε «φυτικά μείγματα» ή σε υγρά για vape. Είναι πολύ πιο ισχυρές και απρόβλεπτες, και έχουν προκαλέσει σοβαρά, ακόμα και απειλητικά για τη ζωή, προβλήματα. Μπορεί να υπάρχουν και σε προϊόντα που πωλούνται ως κάνναβη. Στην Ελλάδα, το 2024 καταγράφηκαν για πρώτη φορά στο Κέντρο Δηλητηριάσεων τοξικώσεις από ημι-συνθετικά κανναβινοειδή, και νέες τέτοιες ουσίες εντοπίζονται κάθε χρόνο.^{2, 11, 18}

Μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση;

Ναι. Περίπου τρεις στους δέκα ανθρώπους που κάνουν χρήση κάνναβης έχουν κάποια μορφή διαταραχής χρήσης, δηλαδή δυσκολεύονται να σταματήσουν, ακόμα κι όταν τους δημιουργεί προβλήματα. Κανένας παράγοντας από μόνος του δεν μπορεί να προβλέψει ποιος θα είναι ένας από αυτούς.^{20, 22} Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος όσο πιο συχνή είναι η χρήση, όσο πιο δυνατή η κάνναβη, και όταν κάποιος ξεκινά στην εφηβεία.^{11, 13, 15}

Κάποια σημάδια εξάρτησης:

• κάνεις χρήση περισσότερο ή πιο συχνά απ' όσο σκόπευες
• προσπαθείς να τη μειώσεις και δεν τα καταφέρνεις
• χρειάζεσαι όλο και περισσότερη για το ίδιο αποτέλεσμα
• αφήνεις πράγματα που σε ενδιέφεραν, ή ανθρώπους, για να κάνεις χρήση
• συνεχίζεις, παρότι βλέπεις ότι σου δημιουργεί προβλήματα^{11, 13}

Όταν κάποιος που κάνει συχνή χρήση σταματά, μπορεί να νιώσει για λίγο καιρό ευερεθιστότητα, άγχος, δυσκολία στον ύπνο, μειωμένη όρεξη και έντονη επιθυμία για την ουσία. Είναι ένας από τους λόγους που το σταμάτημα δυσκολεύει.^{11, 15, 17, 26}

Αν αναγνωρίζεις κάτι από αυτά, δες πιο αναλυτικά πώς καταλαβαίνεις αν έχεις πρόβλημα, ή κάνε τον σύντομο αυτοέλεγχο. Δεν αποθηκεύεται πουθενά.

Αν μετράς γραμμάρια

Σε αυτή τη σελίδα δεν θα βρεις ποσότητες, γιατί δεν υπάρχει ποσότητα που να κάνει την κάνναβη ασφαλή. Οι άμεσοι κίνδυνοι, στη σκέψη, στη μνήμη και στην οδήγηση, υπάρχουν κάθε φορά.^{11, 14}

Αν έχεις βρεθεί να υπολογίζεις πόσο σου κρατάει ή πόσο βάζεις κάθε φορά, αξίζει να κοιτάξεις τη σχέση σου με την ουσία συνολικά: πόσο συχνά κάνεις χρήση, πόσο χώρο πιάνει στη μέρα σου, και αν έχεις προσπαθήσει να σταματήσεις χωρίς να τα καταφέρεις.

Πότε χρειάζεται επείγουσα βοήθεια

Μείνε μαζί του μέχρι να έρθει βοήθεια. Πες στους διασώστες τι έχει πάρει και αν υπήρχε αλκοόλ ή άλλες ουσίες. Είναι ιατρική πληροφορία που τους βοηθά να δώσουν τη σωστή φροντίδα.²¹

Μύθοι και αλήθειες

«Δεν είναι ναρκωτικό.» Είναι ψυχοδραστική ουσία που επηρεάζει τον εγκέφαλο και προκαλεί εξάρτηση, όπως και οι υπόλοιπες. Στην Ελλάδα, σχεδόν τρεις στους δέκα που μπαίνουν σε θεραπεία την έχουν κύρια ουσία.^{2, 4, 11}

«Είναι φυτό, άρα είναι ακίνδυνο.» Το ότι προέρχεται από φυτό δεν λέει τίποτα για τους κινδύνους του. Η κάνναβη επηρεάζει τη μνήμη, τη συγκέντρωση και την ψυχική υγεία, και μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση.^{11, 15, 23}

«Δεν εθίζει.» Περίπου τρεις στους δέκα ανθρώπους που κάνουν χρήση αναπτύσσουν διαταραχή χρήσης.^{11, 13} Κανένας παράγοντας από μόνος του δεν μπορεί να προβλέψει ποιος θα είναι ένας από αυτούς.^{20, 22}

«Είναι το ίδιο που κάπνιζαν οι παλιότεροι.» Η κάνναβη σήμερα είναι σημαντικά πιο δυνατή απ' ό,τι πριν από μερικές δεκαετίες, και αυτό ανεβάζει τους κινδύνους.^{11, 13}

«Οδηγώ μια χαρά μετά.» Η κάνναβη επηρεάζει τον χρόνο αντίδρασης, τον συντονισμό και τη συγκέντρωση, δηλαδή ακριβώς ό,τι χρειάζεται για να οδηγήσεις με ασφάλεια.^{11, 14}

Αν ανησυχείς για κάποιον άλλον

Κάποια σημάδια που μπορεί να παρατηρήσεις: κοκκινισμένα μάτια, χαρακτηριστική μυρωδιά, αυξημένη όρεξη, νύστα, δυσκολία στη συγκέντρωση ή τη μνήμη. Κανένα από αυτά δεν αποδεικνύει τίποτα από μόνο του, και αρκετά έχουν άλλες εξηγήσεις.^{15, 17}

Για τα γενικότερα σημάδια που αξίζουν προσοχή, δες τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις και το self-check για την οικογένεια. Και αν σκέφτεσαι να του μιλήσεις, το πώς ανοίγεις μια κουβέντα θα σε βοηθήσει να ξεκινήσεις χωρίς να καταλήξει σε καβγά.

Βοήθεια για την κάνναβη

Η βοήθεια για την κάνναβη βασίζεται κυρίως στη συμβουλευτική και την ψυχοθεραπεία, που έχουν δείξει ότι λειτουργούν. Οι υπηρεσίες του ΕΟΠΑΕ είναι δημόσιες, δωρεάν και εμπιστευτικές, και υπάρχουν προγράμματα ειδικά για εφήβους και νέους.^{5, 11}

Αν θέλεις να δεις τι γίνεται στην πράξη πριν αποφασίσεις, διάβασε τι να περιμένεις από ένα πρόγραμμα απεξάρτησης.

Το επόμενο βήμα

Δεν χρειάζεται να έχεις φτάσει σε κάποιο «όριο» για να μιλήσεις με κάποιον. Αν κάτι από όσα διάβασες σου φάνηκε οικείο, αυτό αρκεί.

Το 1145 του ΕΟΠΑΕ, του εθνικού φορέα για τις εξαρτήσεις, είναι δωρεάν από σταθερό και κινητό και εμπιστευτικό.⁶ Όλες οι υπηρεσίες είναι στη σελίδα με τις γραμμές βοήθειας.