Τι να περιμένεις από ένα πρόγραμμα απεξάρτησης

Η πρώτη επαφή

Μπορείς να ξεκινήσεις από το 1145 ή πηγαίνοντας απευθείας σε μια δομή του ΕΟΠΑΕ. Στο 1145, αν το θέλεις, μπορούν να σε συνδέσουν μέσα στην ίδια κλήση με μια μονάδα θεραπείας.⁵

Στη συνέχεια γίνεται μια εξατομικευμένη αξιολόγηση: μια κουβέντα για τη χρήση αλλά και για την υγεία, τη δουλειά, τις σχέσεις σου.¹ Αυτό δεν γίνεται για να σε ελέγξουν. Γίνεται γιατί η θεραπεία που λειτουργεί ασχολείται με όλη σου τη ζωή, όχι μόνο με την ουσία.⁶

Δεν χρειάζεται να τα πεις όλα από την πρώτη μέρα. Λες όσα μπορείς, και τα υπόλοιπα έρχονται με τον καιρό.

Θα με κρίνουν;

Είναι ίσως ο μεγαλύτερος φόβος πριν από την πρώτη φορά. Οι άνθρωποι που θα βρεις εκεί δουλεύουν πάνω στις εξαρτήσεις κάθε μέρα. Ό,τι θα τους πεις, το έχουν ξανακούσει.

Ο ΕΟΠΑΕ έχει γραπτά δικαιώματα για όσους χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες του: σεβασμός στην αξιοπρέπεια και την προσωπικότητά σου, ευγένεια και διακριτικότητα, ίση μεταχείριση ανεξάρτητα από το είδος της εξάρτησης, και πρόληψη κάθε προσβλητικής συμπεριφοράς. Για αυτά υπάρχει και ειδικό τμήμα προστασίας δικαιωμάτων.³

Ό,τι πεις μένει εκεί

Η ντροπή για όσα έχεις κάνει είναι συχνά αυτό που σε κρατάει κλειστό. Βοηθάει να ξέρεις ότι στις υπηρεσίες του ΕΟΠΑΕ ισχύουν το ιατρικό απόρρητο, η εχεμύθεια και ο σεβασμός της ιδιωτικότητάς σου, όπως σε κάθε υπηρεσία υγείας.³ Η τηλεφωνική γραμμή 1145 είναι επίσης εμπιστευτική.⁵

Αν σε απασχολεί κάτι συγκεκριμένο, όπως το αν θα το μάθει κάποιος στη δουλειά ή στο σπίτι, ρώτα το από την αρχή. Είναι απολύτως θεμιτή ερώτηση.

Τι είδους προγράμματα υπάρχουν

Ο ΕΟΠΑΕ ακολουθεί περισσότερες από μία θεραπευτικές προσεγγίσεις και αναγνωρίζει στον ίδιο τον άνθρωπο το δικαίωμα να επιλέξει θεραπεία.¹ Αυτό ταιριάζει με όσα λέει η διεθνής έρευνα: δεν υπάρχει μία θεραπεία που να ταιριάζει σε όλους.⁶

Η πρώτη διάκριση που θα ακούσεις είναι ανάμεσα σε ανοιχτά και κλειστά προγράμματα:

• Ανοιχτά, ή εξωτερικής παρακολούθησης. Μένεις στο σπίτι σου και πηγαίνεις στη δομή για τις συναντήσεις σου, οπότε μπορείς συνήθως να συνεχίσεις τη ζωή σου παράλληλα.
• Κλειστά, ή εσωτερικής διαμονής. Μένεις για ένα διάστημα στη δομή, σε ένα προστατευμένο πλαίσιο, όπως μια θεραπευτική κοινότητα.
• Υπάρχουν και κέντρα ημέρας, κάπου ανάμεσα: περνάς εκεί τη μέρα σου και γυρνάς σπίτι το βράδυ.¹

Πέρα από αυτό, οι βασικές επιλογές είναι:

• Προγράμματα χωρίς φαρμακευτική αγωγή. Μπορεί να ξεκινούν με σωματική αποτοξίνωση και να συνεχίζουν σε ανοιχτό ή κλειστό πλαίσιο.
• Προγράμματα με φαρμακευτική αγωγή, όπως μεθαδόνη ή βουπρενορφίνη, πάντα μαζί με ψυχολογική και κοινωνική υποστήριξη.^{2, 6}
• Προγράμματα για το αλκοόλ, τον τζόγο και το διαδίκτυο, όχι μόνο για τις ουσίες.
• Ξεχωριστά προγράμματα για εφήβους και νέους.
• Κοινωνική επανένταξη, για τη στήριξη στη δουλειά, την εκπαίδευση και την καθημερινότητα μετά τη θεραπεία.^{1, 4}

Αν πρόκειται για αποτοξίνωση, καλό είναι να ξέρεις ότι είναι μόνο το πρώτο στάδιο. Από μόνη της κάνει λίγα για τη χρήση μακροπρόθεσμα. Η ουσιαστική δουλειά γίνεται μετά.⁶

Οι ομάδες

Η συμβουλευτική, ατομική, οικογενειακή ή σε ομάδα, είναι από τις πιο συνηθισμένες μορφές θεραπείας.⁶ Αρκετά προγράμματα έχουν ομάδες, και η σκέψη να μιλήσεις μπροστά σε άλλους μπορεί να σε τρομάζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο.

Μερικά πράγματα που βοηθάνε:

• Όσοι κάθονται στην ομάδα είναι εκεί για τον ίδιο λόγο με σένα. Πολλοί ένιωθαν ακριβώς το ίδιο την πρώτη φορά.
• Πες στον θεραπευτή σου από την αρχή ότι σε αγχώνει. Ρώτα πώς λειτουργεί η ομάδα και τι περιμένουν από σένα.
• Μπορείς να ξεκινήσεις ακούγοντας. Το να ακούς άλλους να λένε όσα δεν τολμάς ακόμα να πεις εσύ είναι συχνά αυτό που κάνει τη δική σου σειρά πιο εύκολη.

Πόσο κρατάει

Δεν υπάρχει μία απάντηση, γιατί η διάρκεια εξαρτάται από το τι χρειάζεσαι. Η έρευνα δείχνει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι χρειάζονται τουλάχιστον τρεις μήνες θεραπείας για να μειώσουν σημαντικά ή να σταματήσουν τη χρήση, και ότι τα καλύτερα αποτελέσματα έρχονται με μεγαλύτερη διάρκεια.⁶

Στην πράξη, τα προγράμματα διαφέρουν σε ένταση και διάρκεια. Μια θεραπευτική κοινότητα, για παράδειγμα, σχεδιάζεται συνήθως για έξι έως δώδεκα μήνες, και κάποιες θεραπείες κρατούν έναν χρόνο ή και περισσότερο.⁶ Μπορεί να ακούγεται πολύ. Στα ανοιχτά προγράμματα όμως, αυτός ο χρόνος κυλάει παράλληλα με τη ζωή σου, όχι στη θέση της.

Η ανάρρωση είναι μακρά διαδικασία, και για πολλούς χρειάζεται παραπάνω από μία προσπάθεια.⁶ Αυτό δεν είναι αποτυχία. Το σχέδιο της θεραπείας σου θα αλλάζει στην πορεία, ανάλογα με το πώς πας.⁶

Για τη διάρκεια του συγκεκριμένου προγράμματος, ρώτα στην πρώτη επαφή. Κάθε πρόγραμμα έχει τη δική του δομή.

Κανόνες και όρια

Κάθε πρόγραμμα έχει το δικό του πλαίσιο: πόσο συχνά πας, τι περιμένουν από σένα, τι γίνεται αν δεν έρθεις ή αν ξαναγλιστρήσεις. Κάποια προγράμματα παρακολουθούν τη χρήση στη διάρκεια της θεραπείας, για παράδειγμα με εξετάσεις. Αυτό γίνεται γιατί τα γλιστρήματα συμβαίνουν, και είναι καλύτερο να φαίνονται για να αντιμετωπιστούν, όχι για να σε τιμωρήσουν.⁶

Αν κάτι από το πλαίσιο δεν σου είναι ξεκάθαρο, ρώτα. Το να ξέρεις από την αρχή τι ισχύει κάνει τα πράγματα πολύ πιο εύκολα.

Ερωτήσεις που αξίζει να κάνεις

Αν δεν ξέρεις από πού να ξεκινήσεις, αυτές είναι μερικές ερωτήσεις που μπορείς να κάνεις στην πρώτη επαφή:

• Πόσο διαρκεί το πρόγραμμα και πόσο συχνά θα έρχομαι;
• Θα έχω ατομικές συναντήσεις, ομάδες ή και τα δύο;
• Μπορώ να συνεχίσω τη δουλειά ή τις σπουδές μου;
• Τι γίνεται αν ξαναγλιστρήσω;
• Μπορεί να συμμετέχει και η οικογένειά μου;
• Ποιος θα ξέρει ότι είμαι εδώ;

Αν δεν σου ταιριάξει

Δεν είναι όλα τα προγράμματα για όλους. Αν νιώθεις ότι αυτό που ξεκίνησες δεν σου κάνει, πες το. Έχεις δικαίωμα να επιλέξεις θεραπεία, και ένα καλό σχέδιο θεραπείας αλλάζει όταν αλλάζουν οι ανάγκες σου.^{1, 6}

Αν νιώσεις ότι δεν σου φέρθηκαν με σεβασμό, ο ΕΟΠΑΕ έχει τμήμα προστασίας δικαιωμάτων όπου μπορείς να απευθυνθείς.³

Το επόμενο βήμα

Δεν χρειάζεται να τα έχεις καταλάβει όλα για να ξεκινήσεις. Αρκεί μια πρώτη κουβέντα.

Το 1145 του ΕΟΠΑΕ, του εθνικού φορέα για τις εξαρτήσεις, είναι δωρεάν από σταθερό και κινητό και εμπιστευτικό.⁵ Εκεί μπορείς να κάνεις όλες τις παραπάνω ερωτήσεις πριν αποφασίσεις οτιδήποτε. Αν θέλεις πρώτα να δεις τις δομές κοντά σου, είναι όλες στη σελίδα με τις γραμμές βοήθειας.