Ο φόβος του πρώτου βήματος

Γιατί το πρώτο βήμα είναι το πιο δύσκολο

Υπάρχει κάτι άδικο στον τρόπο που λειτουργεί αυτό. Η ίδια η κατάσταση που θα χρειαζόταν βοήθεια είναι αυτή που παράγει τα επιχειρήματα για να μην τη ζητήσεις. Ότι δεν είναι τόσο σοβαρό. Ότι θα το κανονίσεις μόνος σου. Ότι θα το δεις μετά τις γιορτές, μετά την εξεταστική, μετά από αυτή τη δύσκολη περίοδο.

Σχεδόν όλοι πιστεύουν αρχικά ότι μπορούν να το σταματήσουν μόνοι τους όποτε το θελήσουν, και πολλές από αυτές τις προσπάθειες δεν κρατάνε.^{3, 7} Ο λόγος δεν είναι χαρακτήρας. Η επαναλαμβανόμενη χρήση αλλάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου σε περιοχές που σχετίζονται με τον αυτοέλεγχο, και αυτές οι αλλαγές δεν υποχωρούν επειδή κάποιος αποφάσισε λογικά ότι πρέπει.^{3, 5}

Αυτό είναι και ο λόγος που η εξωτερική βοήθεια δεν είναι ήττα. Είναι το κατάλληλο εργαλείο για ένα πρόβλημα που δεν λύνεται με θέληση.

Οι φόβοι, ένας ένας

«Θα το μάθουν όλοι»

Ο ΕΟΠΑΕ αναφέρει ρητά ότι η επικοινωνία με τη γραμμή 1145 γίνεται με απόλυτη εμπιστευτικότητα και εχεμύθεια.² Η κλήση για πληροφορίες είναι ανάμεσα σε σένα και στον άνθρωπο που σου απαντάει.

Το ποιος θα μάθει και πότε παραμένει δική σου απόφαση.

«Θα με κρίνουν»

Στην άλλη άκρη είναι άνθρωποι που δουλεύουν πάνω στις εξαρτήσεις. Αυτό που θα πεις δεν θα είναι το πρώτο τέτοιο που ακούνε, και δεν είναι εκεί για να αξιολογήσουν αν άξιζες να φτάσεις εδώ.

Η κρίση που φοβάσαι είναι συνήθως πιο πολύ δική σου παρά δική τους. Αυτό δεν την κάνει λιγότερο βαριά, αξίζει όμως να ξέρεις ότι δεν σε περιμένει στην άλλη άκρη της γραμμής.

«Θα πρέπει να τα κόψω όλα από αύριο»

Όχι. Η πρώτη επαφή είναι συζήτηση, όχι δέσμευση. Οι δημόσιες υπηρεσίες περιλαμβάνουν διαφορετικές προσεγγίσεις, από την πρόληψη και τη μείωση της βλάβης μέχρι τη θεραπεία, την απεξάρτηση και την επανένταξη, ακριβώς επειδή δεν ταιριάζει το ίδιο σε όλους.^{1, 4}

Το τι θα γίνει αποφασίζεται μαζί, αφού πρώτα καταλάβει κάποιος τι συμβαίνει. Δεν είναι προϋπόθεση για να μιλήσεις.

«Θα μπλέξω»

Οι υπηρεσίες απεξάρτησης είναι υπηρεσίες υγείας. Ο ρόλος τους είναι θεραπευτικός, όχι διωκτικός, και το επίσημο ελληνικό υλικό αποτρέπει ρητά ακόμα και τις οικογένειες από το να αντιμετωπίσουν τη χρήση ως ζήτημα αστυνομίας, γιατί δεν βοηθάει το άτομο.^{1, 3}

Αν έχεις ήδη κάποια εκκρεμότητα με τον νόμο, μπορείς να ρωτήσεις γι’ αυτό στη γραμμή πριν πεις οτιδήποτε άλλο.

«Το έχω ξαναπροσπαθήσει και απέτυχε»

Αυτό είναι μάλλον το πιο σημαντικό σημείο ολόκληρης της σελίδας.

Η υποτροπή δεν είναι απόδειξη ότι δεν πιάνει η θεραπεία. Το National Institute on Drug Abuse των ΗΠΑ υπολογίζει ότι 40 έως 60 τοις εκατό των ανθρώπων που θεραπεύονται για διαταραχή χρήσης ουσιών θα έχουν κάποια στιγμή υποτροπή, ποσοστό αντίστοιχο ή και χαμηλότερο από άλλες χρόνιες παθήσεις: η υπέρταση και το άσθμα κινούνται στο 50 έως 70 τοις εκατό.⁴ Το ελληνικό επίσημο υλικό κάνει την ίδια σύγκριση, με τον διαβήτη, την υπέρταση και το άσθμα.³

Κανείς δεν λέει σε άνθρωπο με άσθμα ότι απέτυχε επειδή είχε κρίση. Η υποτροπή δείχνει ότι κάτι στο σχέδιο χρειάζεται αλλαγή, όχι ότι το άτομο δεν αξίζει τον κόπο.⁶ Για πολλούς, η ανάρρωση θέλει περισσότερες από μία προσπάθειες.⁷

Αν έχεις ξαναπροσπαθήσει, ξεκινάς από πιο μπροστά απ’ ό,τι νομίζεις.

«Είναι αργά για μένα»

Δεν υπάρχει σημείο μετά το οποίο δεν έχει νόημα να ρωτήσεις. Ο ΕΟΠΑΕ παρέχει δωρεάν υπηρεσίες σε όλους, χωρίς εξαιρέσεις, από κάποιον που μόλις άρχισε να ανησυχεί μέχρι κάποιον με πολλά χρόνια χρήσης.¹

Ούτε τα χρόνια που πέρασαν ούτε το τι έχει ήδη χαθεί στο μεταξύ κάνουν την ερώτηση άσκοπη.

Δεν χρειάζεται να είσαι σίγουρος

Πολλοί άνθρωποι περιμένουν να νιώσουν έτοιμοι. Η ετοιμότητα όμως συνήθως δεν έρχεται πριν, έρχεται μετά, αφού γίνει το πρώτο πράγμα.

Δεν χρειάζεται να έχεις αποφασίσει ότι θα σταματήσεις. Δεν χρειάζεται να το ονομάσεις εξάρτηση. Δεν χρειάζεται να έχεις έτοιμη απάντηση στο «γιατί». Μπορείς να ξεκινήσεις από «κάτι δεν πάει καλά και θέλω να ρωτήσω». Αν θέλεις να το δεις πιο καθαρά πριν, διάβασε πώς καταλαβαίνεις αν έχεις πρόβλημα.

Πόσο μικρό μπορεί να είναι το πρώτο βήμα

Μπορεί να μην είναι καν το τηλέφωνο. Μπορεί να είναι:

• Να απαντήσεις μόνος σου σε μερικές ερωτήσεις, χωρίς να το δει κανείς.
• Να το πεις σε έναν άνθρωπο. Έναν, όχι στην οικογένεια.
• Να διαβάσεις τι ακριβώς υπάρχει διαθέσιμο, χωρίς να καλέσεις.
• Να σημειώσεις τον αριθμό για μια μέρα που θα αντέχεις περισσότερο.

Όλα αυτά μετράνε. Η απόσταση από το τίποτα μέχρι το πρώτο μικρό πράγμα είναι η μεγάλη απόσταση. Τα υπόλοιπα είναι μικρότερα βήματα.

Το επόμενο βήμα

Το πρώτο βήμα δεν είναι η απόφαση να σταματήσεις. Είναι μία ερώτηση, σε κάποιον που ξέρει να την ακούσει.

Η γραμμή 1145 λειτουργεί για ακριβώς αυτό. Δωρεάν, με εχεμύθεια, και χωρίς να χρειάζεται να έχεις κάτι έτοιμο να πεις.² Όλες οι επιλογές είναι στις γραμμές βοήθειας.

Αν θέλεις να ξέρεις τι θα βρεις όταν ξεκινήσεις, δες τι να περιμένεις από ένα πρόγραμμα απεξάρτησης.