Σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις

Τι δείχνουν πραγματικά τα σημάδια

Αυτό είναι το πιο σημαντικό κομμάτι της σελίδας και συνήθως λείπει.

Οι απότομες και αδικαιολόγητες αλλαγές στη συμπεριφορά μπορεί να είναι ένδειξη εμπλοκής με ουσίες. Μπορεί όμως εξίσου να είναι φυσιολογικό κομμάτι της πορείας ενός εφήβου προς την αυτονομία. Το επίσημο ελληνικό ενημερωτικό υλικό για γονείς το λέει ρητά και προειδοποιεί να μην βιαστούμε σε συμπεράσματα.¹

Πρακτικά αυτό σημαίνει δύο πράγματα ταυτόχρονα, και χρειάζεται να κρατήσεις και τα δύο. Μην αγνοήσεις αυτά που βλέπεις. Και μην τα διαβάσεις σαν απόδειξη. Ακόμα κι αν δεν υπάρχει καμία ουσία στη μέση, ένα σύνολο τέτοιων αλλαγών δείχνει ότι κάποιος περνάει κάτι δύσκολο και χρειάζεται να τον πλησιάσεις.

Αλλαγές στη διάθεση και τη συμπεριφορά

Απότομες εναλλαγές διάθεσης, ξεσπάσματα και ευερεθιστότητα χωρίς προφανή αφορμή. Αμυντικότητα όταν ανοίγει το θέμα. Μια γενικότερη τάση να μη λέει πού πάει, τι κάνει και με ποιον.^{4, 5, 6}

Ιδιαίτερη προσοχή σε εκφράσεις αδιαφορίας για τη ζωή ή σε σκέψεις αυτοτραυματισμού. Αυτά δεν περιμένουν και δεν αφορούν μόνο το ζήτημα της χρήσης. Η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 λειτουργεί όλο το 24ωρο⁸, και αν η ζωή κάποιου κινδυνεύει τώρα, κάλεσε το 166 ή το 112.

Αλλαγές στις παρέες και στις σχέσεις

Καινούργιος κύκλος που δεν σου συστήνει και για τον οποίο δεν μαθαίνεις τίποτα. Παλιές φιλίες που κόβονται απότομα. Περισσότερες εντάσεις με την οικογένεια και τους φίλους απ' ό,τι παλιά.^{5, 6}

Πτώση στην καθημερινότητα

Ξαφνική πτώση στο σχολείο ή στη δουλειά, απουσίες που δεν εξηγούνται. Εγκατάλειψη δραστηριοτήτων που κάποτε είχαν σημασία, αθλητικών ή άλλων. Αλλαγή στον ύπνο προς οποιαδήποτε κατεύθυνση, είτε πολλές ώρες είτε δυσκολία να κοιμηθεί. Παραμέληση της εμφάνισης και της αυτοφροντίδας.^{4, 5, 6}

Σωματικές αλλαγές

Αλλαγές στην όρεξη. Κοκκινισμένα μάτια. Κούραση, υπνηλία ή λίγη ενέργεια. Δυσκολία συγκέντρωσης ή κενά μνήμης.^{4, 5}

Τα σωματικά σημάδια είναι τα πιο παραπλανητικά από όλα, γιατί μοιάζουν με πολλά άλλα πράγματα, από ένα πρόβλημα υγείας που δεν έχει διαγνωστεί μέχρι την εξάντληση και το άγχος.

Χρήματα

Χρήματα που λείπουν τακτικά από το σπίτι, χωρίς εξήγηση.^{5, 6} Στον τζόγο, όπου δεν υπάρχει ουσία να αφήσει σωματικά σημάδια, τα οικονομικά προβλήματα και τα χρέη είναι από τα βασικά σημάδια.^{3, 7}

Τι άλλο μπορεί να είναι

Σχεδόν όλα τα παραπάνω εμφανίζονται και σε καταστάσεις που δεν έχουν καμία σχέση με ουσίες:

• Κατάθλιψη ή έντονο άγχος.
• Εκφοβισμός στο σχολείο ή στη δουλειά, ή μια σχέση που πάει άσχημα.
• Σωματικό πρόβλημα υγείας που δεν έχει διαγνωστεί.
• Πένθος, χωρισμός γονιών, μετακόμιση, οποιαδήποτε μεγάλη αλλαγή.
• Απλώς η εφηβεία, που είναι εξ ορισμού περίοδος αναστάτωσης για όλο το σπίτι.^{1, 6}

Η λίστα αυτή δεν υπάρχει για να σε καθησυχάσει. Υπάρχει επειδή η λάθος υπόθεση κοστίζει. Αν πλησιάσεις κάποιον με βεβαιότητα για κάτι που δεν ισχύει, το πιθανότερο αποτέλεσμα είναι να κλείσει εντελώς.

Τι να μην κάνεις

Το επίσημο ελληνικό υλικό για γονείς είναι ασυνήθιστα ευθύ σε αυτό, και αξίζει να ειπωθεί καθαρά.

Μην ψάξεις συρτάρια, τσέπες, μηνύματα. Αν χρειάζεται να παίξεις τον ντετέκτιβ για να μιλήσεις, το πρόβλημα εμπιστοσύνης υπάρχει ήδη, και η αναζήτηση απόδειξης το βαθαίνει. Η απόδειξη που θα βρεις δεν θα σου δώσει τη συζήτηση που θέλεις, θα σου δώσει μια σύγκρουση.¹

Μην περιμένεις να έχεις απόδειξη για να ανοίξεις κουβέντα. Πίσω από τις αρνήσεις κρύβεται συνήθως φόβος.¹ Η κουβέντα που ξεκινάει από αυτό που βλέπεις και σε ανησυχεί πάει πιο μακριά από την κουβέντα που ξεκινάει από κατηγορία.

Μην το κάνεις υπόθεση αστυνομίας. Το επίσημο ελληνικό υλικό για γονείς το λέει ευθέως: σχεδόν ποτέ δεν βοηθάει το ίδιο το άτομο. Δεν λύνει τα προβλήματα που βρίσκονται πίσω από τη χρήση, μπορεί να έχει βαριές συνέπειες για το μέλλον του, και καταστρέφει ό,τι εμπιστοσύνη έχει απομείνει.¹ Η παραπομπή σε θεραπεία γίνεται από υπηρεσίες υγείας.

Μην το κάνεις θέμα μόνο των ουσιών. Η χρήση είναι συνήθως σύμπτωμα, όχι η αφετηρία.^{1, 6} Η κουβέντα που πιάνει είναι αυτή που αφορά τη ζωή του ανθρώπου, όχι μόνο την ουσία.

Τι κάνεις αντί γι’ αυτό

Μίλησε πρώτα με κάποιον έμπιστο ενήλικα, τον σύντροφό σου ή έναν φίλο, και δες αν αυτά που παρατηρείς στέκουν όταν τα ακούσεις δυνατά.¹

Μετά, πάρε εσύ τηλέφωνο, πριν πεις οτιδήποτε στο ίδιο το άτομο. Η γραμμή 1145 του ΕΟΠΑΕ απευθύνεται ρητά και στο περιβάλλον, όχι μόνο σε όποιον κάνει χρήση, και μπορείς να περιγράψεις τι βλέπεις και να ρωτήσεις πώς το χειρίζεσαι. Δεν χρειάζεται να έχεις απόδειξη ή σχέδιο. Η κλήση είναι δωρεάν από σταθερό και κινητό, και εμπιστευτική.²

Το επόμενο βήμα

Δεν χρειάζεται να ξέρεις τι ακριβώς συμβαίνει πριν ζητήσεις οδηγία. Το πιο χρήσιμο πράγμα που μπορείς να κάνεις αυτή τη στιγμή δεν είναι να βρεις απόδειξη, είναι να μιλήσεις σε κάποιον που δουλεύει ακριβώς πάνω σε αυτό.

1145, δωρεάν και εμπιστευτικά, για σένα, πριν καν ανοίξεις το θέμα στο σπίτι. Όλες οι επιλογές είναι στις γραμμές βοήθειας.