DMT και ayahuasca: τι είναι, πώς επιδρούν και ποιοι είναι οι κίνδυνοι

Τι είναι

Το DMT (διμεθυλτρυπταμίνη) είναι παραισθησιογόνο της ίδιας οικογένειας με το LSD, τις τρυπταμίνες. Υπάρχει φυσικά σε διάφορα φυτά, και φτιάχνεται και στο εργαστήριο, οπότε κυκλοφορεί συνήθως ως σκόνη.^{16, 18}

Η ayahuasca είναι ρόφημα που φτιάχνεται από δύο φυτά του Αμαζονίου: το ένα περιέχει DMT και το άλλο ουσίες που εμποδίζουν τον οργανισμό να το διασπάσει. Αυτές οι ουσίες ανήκουν στους αναστολείς ΜΑΟ, την ίδια κατηγορία με κάποια αντικαταθλιπτικά φάρμακα, και είναι ο λόγος που η ayahuasca γίνεται επικίνδυνη μαζί με άλλα φάρμακα.^{18, 19, 28}

Παραδοσιακά, η ayahuasca χρησιμοποιείται σε θρησκευτικές τελετές στον Αμαζόνιο. Σήμερα προσφέρεται σε όλη την Ευρώπη σε ομαδικές τελετές και «retreats», με «καθοδηγητές», σαμάνους ή coaches.¹⁷

Πώς αλλιώς το λένε

Στα επίσημα ελληνικά κείμενα, το DMT αναφέρεται ως «Ν,Ν-διμεθυλοτρυπταμίνη».¹ Η ayahuasca γράφεται στα ελληνικά και «αγιαουάσκα» ή «αγιαχουάσκα».

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Στην Ελλάδα, οι ετήσιες εκθέσεις της Αστυνομίας καταγράφουν κατασχέσεις DMT κάθε χρόνο από το 2021 έως το 2024.^{7, 8, 9, 10} Στην Ευρώπη, οι κατασχέσεις δείχνουν επίσης ότι κυκλοφορεί, και ο ευρωπαϊκός οργανισμός καταγράφει μη ρυθμιζόμενες τελετές με ψυχεδελικά σε όλες τις χώρες της ΕΕ.^{12, 17}

Οι κατασχέσεις δείχνουν ότι η ουσία κυκλοφορεί, όχι πόσοι την παίρνουν. Και επειδή δεν αναφέρουν κάθε χρόνο οι ίδιες χώρες, οι δύο ευρωπαϊκοί αριθμοί δεν συγκρίνονται ευθέως.^{12, 13}

Πώς επιδρούν

Το DMT και η ayahuasca προκαλούν έντονες παραισθήσεις: κάποιος βλέπει και μερικές φορές ακούει πράγματα που δεν υπάρχουν, και ο χρόνος, τα χρώματα και οι ήχοι αλλοιώνονται. Η εμπειρία, το «ταξίδι», μπορεί να είναι ευχάριστη ή πολύ τρομακτική. Δεν μπορείς να ξέρεις από πριν πώς θα είναι.^{16, 26}

Στο σώμα, μπορεί να ανεβάσουν τους παλμούς και την πίεση, και να φέρουν ναυτία, εμετό, εφίδρωση ή πονοκέφαλο.^{14, 16, 18, 23}

Οι κίνδυνοι

Η ayahuasca με φάρμακα. Οι ουσίες της ayahuasca που εμποδίζουν τη διάσπαση του DMT ανήκουν στους αναστολείς ΜΑΟ.^{18, 19, 28} Όταν αναστολείς ΜΑΟ συνδυάζονται με αντικαταθλιπτικά ή άλλες ουσίες που ανεβάζουν τη σεροτονίνη, μπορεί να προκληθεί σύνδρομο σεροτονίνης, μια κατάσταση που στη σοβαρή της μορφή απειλεί τη ζωή και χρειάζεται νοσοκομείο.^{15, 24, 25} Αν παίρνεις αντικαταθλιπτικά ή άλλα φάρμακα, μίλησε με τον γιατρό σου πριν από οποιαδήποτε αλλαγή.²⁴

Το «κακό ταξίδι». Οι παραισθήσεις μπορεί να είναι πολύ τρομακτικές και να φέρουν έντονο φόβο, άγχος ή ταραχή. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν βλάψει τον εαυτό τους στη διάρκεια ενός «κακού ταξιδιού».^{16, 27}

Η καρδιά. Οι γρήγοροι ή ακανόνιστοι παλμοί και η ανεβασμένη πίεση μπορεί να είναι επικίνδυνοι.^{16, 18}

Ψυχική υγεία. Ο ευρωπαϊκός οργανισμός για τα ναρκωτικά επισημαίνει ότι οι τελετές με ψυχεδελικά έχουν κινδύνους, ιδίως για ευάλωτους ανθρώπους και για όσους έχουν ήδη προβλήματα ψυχικής υγείας.¹⁷

Τα retreats. Τα περισσότερα retreats λειτουργούν έξω από το σύστημα υγείας, συχνά σε παράνομους ή αρρύθμιστους χώρους, και ο EUDA αναφέρει ότι δεν υπάρχουν τυποποιημένες οδηγίες ασφάλειας. Κάποια λένε ότι προσφέρουν «θεραπευτική» υποστήριξη, χωρίς όμως να είναι υπηρεσίες υγείας.¹⁷ Ο ευρωπαϊκός οργανισμός επισημαίνει και τον κίνδυνο κακοποίησης, λόγω της ανισότητας δύναμης ανάμεσα σε όσους οργανώνουν τις τελετές και σε όσους συμμετέχουν.²⁰ Η βρετανική κυβέρνηση, στις ταξιδιωτικές της οδηγίες για το Περού, αναφέρει ότι άνθρωποι αρρώστησαν σοβαρά και κάποιοι πέθαναν μετά από τέτοιες τελετές, και ότι υπάρχουν αναφορές για σεξουαλικές επιθέσεις.²¹

Αν έχεις υποστεί σεξουαλική βία, μπορείς να μιλήσεις όλο το 24ωρο στη Γραμμή SOS 15900 για γυναίκες θύματα βίας, ή στη 24ωρη γραμμή 197 του ΕΚΚΑ για άλλες περιπτώσεις βίας.^{5, 6}

Μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση;

Σύμφωνα με το NIDA, το DMT φαίνεται να είναι «ασθενώς ενισχυτικό», δηλαδή η χρήση του δεν είναι πιθανό να οδηγήσει σε εξάρτηση.¹⁴ Σε όσους κάνουν τακτική χρήση φυσικών παραισθησιογόνων μπορεί όμως να αναπτυχθεί ψυχολογική εξάρτηση, αν και δεν είναι συχνό.^{23, 26}

Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ακίνδυνο. Το τρομακτικό «ταξίδι», η πίεση στην καρδιά και οι επικίνδυνοι συνδυασμοί της ayahuasca με φάρμακα μπορεί να συμβούν σε οποιαδήποτε χρήση.^{15, 16, 18, 25}

Αν αναρωτιέσαι για τη δική σου χρήση, το σύντομο self-check, που δεν αποθηκεύεται πουθενά, και ο οδηγός για τα σημάδια που αξίζει να προσέξεις μπορούν να σε βοηθήσουν να το σκεφτείς με ηρεμία.

Πότε χρειάζεται επείγουσα βοήθεια

Μύθοι και αλήθειες

«Είναι φυσικό, άρα είναι ασφαλές.» Το ότι η ayahuasca φτιάχνεται από φυτά δεν την κάνει ακίνδυνη. Περιέχει ουσίες που αλληλεπιδρούν επικίνδυνα με φάρμακα, και μπορεί να επιβαρύνει την καρδιά και την ψυχική υγεία.^{15, 17, 18, 25}

«Ένα retreat είναι σαν θεραπεία.» Τα περισσότερα retreats λειτουργούν έξω από το σύστημα υγείας, και ο EUDA αναφέρει ότι δεν υπάρχουν τυποποιημένες οδηγίες ασφάλειας. Η έρευνα για θεραπευτική χρήση του DMT γίνεται σε ελεγμένες κλινικές μελέτες, που είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.^{14, 17}

«Αφού δεν εθίζει, δεν έχει κινδύνους.» Η εξάρτηση είναι σπάνια, αλλά δεν αποκλείεται.^{23, 26} Και οι σοβαρότεροι κίνδυνοι, όπως το τρομακτικό «ταξίδι», η πίεση στην καρδιά και οι αλληλεπιδράσεις με φάρμακα, δεν εξαρτώνται από την εξάρτηση.^{15, 16, 25}

Αν ανησυχείς για κάποιον άλλον

Αν κάποιος κοντινός σου σκέφτεται να πάει σε τελετή ayahuasca, το πιο σημαντικό είναι να ξέρει ότι η ayahuasca μπορεί να είναι επικίνδυνη μαζί με αντικαταθλιπτικά και άλλα φάρμακα, και να το συζητήσει πρώτα με τον γιατρό του.^{15, 25}

Ο οδηγός για τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις και οι συμβουλές για το πώς να ανοίξεις την κουβέντα μπορούν να βοηθήσουν. Υπάρχει και self-check για την οικογένεια, μόνο για σένα.

Βοήθεια για το DMT και την ayahuasca

Αν η χρήση επηρεάζει τη ζωή σου ή την ψυχική σου υγεία, αξίζει να μιλήσεις με κάποιον. Ο ΕΟΠΑΕ παρέχει δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες, που ξεκινούν με αξιολόγηση και συνεχίζουν με συμβουλευτική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.^{2, 3}

Στο 1145 μπορείς να μιλήσεις δωρεάν και εμπιστευτικά, είτε για σένα είτε για κάποιον που αγαπάς.⁴ Αν θέλεις να δεις πώς είναι ένα πρόγραμμα βοήθειας, διάβασε τι να περιμένεις.

Το επόμενο βήμα

Αν κάτι από αυτή τη σελίδα σε αφορά, δεν χρειάζεται να έχεις όλες τις απαντήσεις για να μιλήσεις με κάποιον. Στο 1145 θα σε ακούσουν δωρεάν και εμπιστευτικά.⁴