Υποξείδιο του αζώτου (αέριο γέλιου): τι είναι, πώς επιδρά και ποιοι είναι οι κίνδυνοι

Τι είναι

Το υποξείδιο του αζώτου είναι αέριο. Στην ιατρική και την οδοντιατρική χρησιμοποιείται για αναισθησία και ανακούφιση από τον πόνο, από επαγγελματία υγείας.^{8, 13} Στα τρόφιμα επιτρέπεται ως πρόσθετο E942 υπό τους κανόνες της ΕΕ.⁹

Εκεί σταματάει η ομοιότητα. Ο αμερικανικός FDA προειδοποιεί ρητά ότι η εισπνοή προϊόντων που πωλούνται για μαγειρική χρήση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά συμβάντα υγείας.^{10, 14}

Πώς αλλιώς το λένε

• αέριο γέλιου και αέριο του γέλιου, όπως εμφανίζεται σε ελληνικά επίσημα κείμενα^{2, 3}
• laughing gas, στα αγγλικά³
• αμπούλες. Η λέξη περιγράφει το δοχείο, όχι την ουσία.⁴

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Τα παρακάτω προέρχονται από ευρωπαϊκές πηγές και από νομοθετικές αποφάσεις άλλων χωρών.

Τι μετράει το καθένα: η ευρωπαϊκή έρευνα δεν είναι αντιπροσωπευτική του πληθυσμού, απαντούν άνθρωποι που ήδη κάνουν χρήση ουσιών. Τα νοσοκομεία του δικτύου είναι δείγμα, και ο αριθμός δείχνει πόσα κατέγραψαν περιστατικά, όχι πόσα περιστατικά υπήρξαν.

Πώς επιδρά

Η επίδραση είναι σύντομη, οι κίνδυνοι όμως όχι. Δύο πράγματα συμβαίνουν παράλληλα.

Το πρώτο είναι άμεσο: όσο εισπνέεται το αέριο, ο οργανισμός παίρνει λιγότερο οξυγόνο. Η ασφυξία από έλλειψη οξυγόνου είναι ο πιο συχνά καταγεγραμμένος μηχανισμός θανάτου.^{8, 10}

Το δεύτερο είναι σωρευτικό και δεν το νιώθει κανείς εκείνη τη στιγμή, το βλέπεις παρακάτω.^{8, 10}

Οι κίνδυνοι

Η βιταμίνη B12 και τα νεύρα. Αυτό είναι το κύριο θέμα της σελίδας. Το αέριο οξειδώνει το κοβάλτιο της βιταμίνης B12 και την αφήνει ανίκανη να κάνει τη δουλειά της.^{11, 23} Έτσι μειώνεται η δράση ενός ενζύμου που χρειάζεται ο οργανισμός για να συντηρεί τα νεύρα και να φτιάχνει αιμοσφαίρια.^{8, 11} Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι βλάβη σε δεσμίδες του νωτιαίου μυελού μαζί με βλάβη σε περιφερικά νεύρα.^{8, 11}

Τα πρώτα σημάδια είναι συνήθως μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα, και μπορεί να ακολουθήσουν αδυναμία και αστάθεια στο περπάτημα.^{8, 10} Η αποκατάσταση είναι δυνατή αλλά όχι εξασφαλισμένη, και όσο πιο νωρίς αναγνωριστεί, τόσο καλύτερες οι πιθανότητες.^{8, 10}

Κάτι που μπερδεύει πολύ κόσμο: φυσιολογική μέτρηση B12 στο αίμα δεν αποκλείει νευρολογική βλάβη από το αέριο.^{11, 13} Αν έχεις τέτοια συμπτώματα, δεν είναι κάτι που περιμένει.¹⁰

Στην εγκυμοσύνη. Η ιατρική χρήση σε εποπτευόμενο πλαίσιο είναι διαφορετικό πράγμα από την ψυχαγωγική εισπνοή, και δεν πρέπει να συγχέονται.^{10, 13} Αν είσαι έγκυος, είναι κουβέντα με τον γιατρό σου.

Μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση;

Εδώ η απάντηση είναι πιο ανοιχτή απ' ό,τι σε άλλες ουσίες, και δεν έχει νόημα να το κρύψουμε.

Η βρετανική συμβουλευτική επιτροπή γράφει ότι το αν προκαλεί εξάρτηση παραμένει αβέβαιο.^{8, 15}

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει πρόβλημα. Η νευρολογική βλάβη δεν χρειάζεται εξάρτηση για να εμφανιστεί.^{11, 13} Η βρετανική ρυθμιστική αρχή έχει καταγράψει νευρολογική τοξικότητα ακόμα και μετά από μία έκθεση, σε ανθρώπους με υποκλινική έλλειψη B12.^{13, 23} Και ο FDA αναφέρει ότι βλάβη στον νωτιαίο μυελό ή στον εγκέφαλο έχει καταγραφεί ακόμα και μετά τη διακοπή της χρήσης.^{10, 14}

Αν σε απασχολεί η σχέση σου με οποιαδήποτε ουσία, δες τα σημάδια που δείχνουν ότι κάτι έχει ξεφύγει ή κάνε το σύντομο self-check.

Πότε χρειάζεται επείγουσα βοήθεια

Μύθοι και αλήθειες

«Μπαίνει σε τρόφιμα, άρα δεν βλάπτει.» Η άδεια αφορά τη χρήση σε τρόφιμα, όχι την εισπνοή. Ο FDA προειδοποιεί ότι η εισπνοή προϊόντων που πωλούνται για μαγειρική χρήση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά συμβάντα υγείας.^{9, 10, 14}

«Το χρησιμοποιεί ο οδοντίατρος, άρα είναι ασφαλές.» Η βρετανική ρυθμιστική αρχή περιορίζει ρητά τη θετική της διατύπωση στη χρήση υπό την επίβλεψη επαγγελματία υγείας.¹³

«Παίρνω B12 και είμαι καλυμμένος.» Ο EUDA αναφέρει ότι η λήψη B12 ενώ συνεχίζεται η εισπνοή δεν φαίνεται να σταματά τη χρόνια τοξικότητα.^{8, 10}

«Περνάει, άρα δεν αφήνει τίποτα.» Ο FDA καταγράφει βλάβη στον νωτιαίο μυελό ή στον εγκέφαλο ακόμα και μετά τη διακοπή.^{10, 14}

Αν ανησυχείς για κάποιον άλλον

Το αέριο διατίθεται σε αμπούλες.⁴

Μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αστάθεια σε νεαρό άτομο χρειάζονται γιατρό, όχι αναμονή.^{8, 10}

Δες και τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις, πώς ανοίγεις τη συζήτηση και το self-check για την οικογένεια.

Βοήθεια

Ο ΕΟΠΑΕ, ο εθνικός φορέας, παρέχει δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες, χωρίς εξαιρέσεις, και υποστηρίζει και τα μέλη της οικογένειας.⁵ Στο 1145 μπορείς να μιλήσεις και να συνδεθείς με την υπηρεσία που σου ταιριάζει.⁶

Αν υπάρχουν ήδη νευρολογικά συμπτώματα, το πρώτο βήμα είναι ο γιατρός.¹⁰

Το επόμενο βήμα

Αν διάβασες μέχρι εδώ επειδή κάτι σε απασχολεί, για σένα ή για κάποιον δικό σου, μια κουβέντα δεν σε δεσμεύει σε τίποτα. Το 1145 είναι δωρεάν και εμπιστευτικό.⁶