Poppers: τι είναι, πώς επιδρούν και ποιοι είναι οι κίνδυνοι

Τι είναι

Τα poppers είναι υγρά χημικά από την οικογένεια των νιτρωδών αλκυλίων, όπως το νιτρώδες αμύλιο ή ισοπροπύλιο. Το χημικό που περιέχουν αλλάζει από προϊόν σε προϊόν. Διαστέλλουν τα αιμοφόρα αγγεία, με αποτέλεσμα να φτάνει γρήγορα περισσότερο αίμα στο κεφάλι.^{6, 8}

Κάποτε συγγενικές ουσίες χρησιμοποιούνταν ως φάρμακο για τον πόνο στο στήθος (στηθάγχη), σε μικρές γυάλινες αμπούλες που «έσκαγαν» όταν τις άνοιγαν. Από εκεί πήραν και το όνομά τους.^{6, 8}

Σήμερα πωλούνται σε μικρά μπουκαλάκια, συχνά με ετικέτες όπως «αρωματικό χώρου», «καθαριστικό δέρματος» ή «ασετόν», χωρίς όμως να χρησιμοποιούνται πραγματικά για αυτό.^{6, 7}

Πώς αλλιώς τα λένε

Στα ελληνικά επίσημα κείμενα αναφέρονται ως «poppers» ή «νιτρώδες αμύλιο», αν και το νιτρώδες αμύλιο είναι μόνο ένα από τα χημικά που μπορεί να περιέχουν.^{4, 8} Γράφονται και «πόπερς».

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες, τα poppers είναι αρκετά διαδεδομένα. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, η επίσημη υπηρεσία για τα ναρκωτικά καταγράφει ότι σχεδόν ένας στους επτά ενήλικες τα έχει χρησιμοποιήσει κάποια φορά.¹⁴

Τα γαλλικά ποσοστά αφορούν τη Γαλλία και όχι την Ελλάδα ή όλη την Ευρώπη. Τα αναφέρουμε γιατί δείχνουν ότι δεν πρόκειται για κάτι σπάνιο.¹⁴

Πώς επιδρούν

Η εισπνοή φέρνει ένα σύντομο «χτύπημα» στο κεφάλι, αίσθημα ευφορίας και χαλάρωση των μυών. Γι' αυτό κάποιοι τα χρησιμοποιούν στο σεξ.^{6, 8}

Μπορούν όμως να φέρουν και ζάλη, ναυτία, λιποθυμία, πονοκέφαλο, απώλεια συντονισμού, αιμορραγία από τη μύτη ή πόνο στο στήθος.^{6, 7, 11}

Οι κίνδυνοι

Αν καταποθούν. Τα poppers είναι πολύ επικίνδυνα αν καταποθούν, και υπάρχουν άνθρωποι που πέθαναν επειδή τα ήπιαν. Ο κίνδυνος για μεθαιμοσφαιριναιμία είναι τότε πολύ μεγαλύτερος.^{6, 10, 11}

Μεθαιμοσφαιριναιμία. Τα νιτρώδη μπορεί να αλλάξουν την αιμοσφαιρίνη, την ουσία του αίματος που μεταφέρει οξυγόνο, ώστε να μην μπορεί να το μεταφέρει σωστά στα όργανα. Μπορεί να απειλήσει τη ζωή και χρειάζεται νοσοκομείο. Σημάδια της είναι το μπλε ή γκριζωπό δέρμα, η δυσκολία στην αναπνοή και η απώλεια αισθήσεων.^{7, 8, 9, 10, 12}

Τα μάτια. Τα poppers μπορεί να βλάψουν την ωχρά κηλίδα, το κεντρικό σημείο του ματιού που χρειαζόμαστε για να βλέπουμε καθαρά. Έχουν καταγραφεί περιπτώσεις προσωρινής, αλλά και μόνιμης, απώλειας όρασης, ακόμα και μετά από μία μόνο χρήση.^{6, 8, 10} Όποιος έχει πρόβλημα στην όραση μετά από poppers χρειάζεται να το δει γιατρός.⁶

Η καρδιά και η πίεση. Τα poppers ρίχνουν την πίεση, και μπορεί να προκαλέσουν γρήγορο ή ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό. Είναι ιδιαίτερα επικίνδυνα για όσους έχουν προβλήματα με την καρδιά ή την πίεση, αναιμία ή γλαύκωμα.^{6, 11}

Απώλεια αισθήσεων. Τα poppers μπορεί να κάνουν κάποιον να χάσει τις αισθήσεις του.^{6, 12}

Φωτιά. Τα poppers πιάνουν πολύ εύκολα φωτιά.^{6, 11}

Αν παίρνεις φάρμακα για τη στυτική δυσλειτουργία, την πίεση ή την καρδιά, μίλησε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σου.

Μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση;

Τα poppers δεν φαίνεται να προκαλούν σωματική ή ψυχολογική εξάρτηση. Σε όσους τα χρησιμοποιούν συχνά μπορεί όμως να αναπτυχθεί ανοχή: χρειάζονται όλο και περισσότερα για το ίδιο αποτέλεσμα.^{6, 8} Κάποιοι μπορεί επίσης να καταλήξουν να βασίζονται σε αυτά για να νιώθουν ικανοποίηση στο σεξ.^{8, 15}

Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ακίνδυνα. Η πτώση της πίεσης, η μεθαιμοσφαιριναιμία, η βλάβη στα μάτια και οι επικίνδυνοι συνδυασμοί με φάρμακα δεν έχουν σχέση με την εξάρτηση, και μπορεί να συμβούν ακόμα και σε μία χρήση.^{6, 7, 8}

Αν αναρωτιέσαι για τη δική σου χρήση, το σύντομο self-check, που δεν αποθηκεύεται πουθενά, και ο οδηγός για τα σημάδια που αξίζει να προσέξεις μπορούν να σε βοηθήσουν να το σκεφτείς με ηρεμία.

Πότε χρειάζεται επείγουσα βοήθεια

Μύθοι και αλήθειες

«Αφού πωλούνται ως “αρωματικό χώρου”, είναι ακίνδυνα.» Η ετικέτα δεν λέει τίποτα για το τι γίνεται όταν τα εισπνέεις. Στη Βρετανία, για παράδειγμα, επιτρέπεται να πωλούνται μόνο ως προϊόντα που δεν προορίζονται για κατανάλωση, και γι' αυτό φέρουν τέτοιες ετικέτες. Ο FDA προειδοποιεί για θανάτους και νοσηλείες μετά από χρήση.^{6, 7}

«Κρατάνε ελάχιστα, οπότε δεν κάνουν κακό.» Η σύντομη διάρκεια δεν προστατεύει από την πτώση της πίεσης ή τη μεθαιμοσφαιριναιμία, και η βλάβη στα μάτια έχει καταγραφεί ακόμα και μετά από μία χρήση.^{7, 8}

«Είναι απλώς κάτι για το σεξ, δεν είναι ναρκωτικό.» Όποιος κι αν είναι ο λόγος χρήσης, οι κίνδυνοι για την καρδιά, το αίμα και τα μάτια είναι ίδιοι.^{6, 7}

Αν ανησυχείς για κάποιον άλλον

Αν κάποιος κοντινός σου χρησιμοποιεί poppers και παίρνει φάρμακα για τη στυτική δυσλειτουργία, είναι σημαντικό να ξέρει ότι ο συνδυασμός μπορεί να είναι επικίνδυνος, και να το συζητήσει με τον γιατρό του.^{4, 13}

Ο οδηγός για τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις και οι συμβουλές για το πώς να ανοίξεις την κουβέντα μπορούν να βοηθήσουν. Υπάρχει και self-check για την οικογένεια, μόνο για σένα.

Βοήθεια για τα poppers

Αν η χρήση επηρεάζει τη ζωή ή την υγεία σου, αξίζει να μιλήσεις με κάποιον. Αν έχεις πρόβλημα στην όραση, μίλησε με γιατρό.⁶ Ο ΕΟΠΑΕ παρέχει δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες, που ξεκινούν με αξιολόγηση και συνεχίζουν με συμβουλευτική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.^{1, 2}

Στο 1145 μπορείς να μιλήσεις δωρεάν και εμπιστευτικά, είτε για σένα είτε για κάποιον που αγαπάς.³

Το επόμενο βήμα

Αν κάτι από αυτή τη σελίδα σε αφορά, δεν χρειάζεται να έχεις όλες τις απαντήσεις για να μιλήσεις με κάποιον. Στο 1145 θα σε ακούσουν δωρεάν και εμπιστευτικά.³