Ψιλοκυβίνη (μαγικά μανιτάρια): τι είναι, πώς επιδρά και ποιοι είναι οι κίνδυνοι

Τι είναι

Η ψιλοκυβίνη είναι φυσική ουσία που βρίσκεται σε μανιτάρια διαφόρων ειδών. Στο σώμα μετατρέπεται σε ψιλοκίνη, την ενεργή μορφή, την οποία τα μανιτάρια περιέχουν και αυτή. Και οι δύο μπορούν να παραχθούν και συνθετικά, οπότε η «συνθετική ψιλοκυβίνη» δεν είναι άλλη ουσία, είναι η ίδια από άλλη διαδρομή.^{9, 13, 19}

Κυκλοφορεί σε αποξηραμένη μορφή, σε σκόνη και σε κάψουλες.^{9, 19} Τα τελευταία χρόνια εμφανίζονται και τρόφιμα, ζελεδάκια και σοκολάτες, που διαφημίζονται ως προϊόντα μανιταριού. Εκεί υπάρχει ένα ξεχωριστό πρόβλημα: σε αμερικανική έρευνα του CDC, τρεις από τις πέντε μάρκες που ελέγχθηκαν περιείχαν ψιλοκυβίνη ή ψιλοκίνη χωρίς να το αναγράφουν.¹⁶ Η ετικέτα δηλαδή δεν σου λέει τι αγοράζεις.¹⁶

Πώς αλλιώς τα λένε

• μαγικά μανιτάρια, ο όρος που χρησιμοποιεί και η ελληνική έρευνα στους μαθητές²
• παραισθησιογόνα μανιτάρια, ο όρος των αστυνομικών δελτίων⁴
• magic mushrooms, στα αγγλικά¹⁵
• ψιλοκίνη, που είναι η ενεργή ουσία και όχι συνώνυμο του μανιταριού^{1, 9}

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Τα στοιχεία που ακολουθούν προέρχονται από σχολική έρευνα, από μια ενιαία κατηγορία παραισθησιογόνων, και από ευρωπαϊκά δεδομένα.

Τι μετράει το καθένα: το 2,0% είναι δήλωση μαθητών, όχι εργαστηριακά επιβεβαιωμένη χρήση, και αφορά «έστω μία φορά στη ζωή», όχι τακτική χρήση. Τα περιστατικά επειγόντων είναι αυτοαναφορές και αφορούν τρεις διαφορετικές κατηγορίες μαζί, όχι μόνο τα μανιτάρια. Τα ευρωπαϊκά ποσοστά είναι από εθνικές έρευνες με διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, δεν συγκρίνονται απευθείας μεταξύ τους. Η έρευνα για τα ζελεδάκια αφορά την αμερικανική αγορά.

Η θεραπευτική έρευνα, τι ισχύει πραγματικά

Η ψιλοκυβίνη δεν είναι εγκεκριμένο φάρμακο. Ο EUDA αναφέρει ότι κανένα κλασικό ψυχεδελικό δεν έχει εγκριθεί ως φάρμακο στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή σε κράτος μέλος της.¹¹ Στην Αυστραλία, όπου υπάρχει περιορισμένη πρόσβαση μέσω εξειδικευμένων ψυχιάτρων, τα ίδια τα προϊόντα χαρακτηρίζονται ρητά μη εγκεκριμένα.¹²

Ο χαρακτηρισμός «breakthrough therapy» δεν σημαίνει έγκριση. Είναι διαδικασία που επιταχύνει την έρευνα και την αξιολόγηση με βάση προκαταρκτικά δεδομένα.¹⁴ Το ότι μια ουσία τον έχει πάρει σημαίνει ότι μελετάται πιο γρήγορα, όχι ότι αποδείχθηκε ασφαλής ή αποτελεσματική.¹⁴

Τα ίδια τα αποτελέσματα είναι μικτά.^{13, 21}

Στις μελέτες η ουσία δίνεται σε συγκεκριμένη, ελεγμένη μορφή, μέσα σε ιατρικό πλαίσιο, με ψυχολογική υποστήριξη πριν, κατά τη διάρκεια και μετά.^{11, 19} Ένα μανιτάρι ή ένα ζελεδάκι από την αγορά δεν αναπαράγει τίποτα από αυτά.^{16, 19} Το NIH το γράφει ευθέως, να μην αναβάλλει κανείς την επίσκεψη σε επαγγελματία υγείας περιμένοντας κάτι τέτοιο, και ο EUDA σημειώνει ότι οι κίνδυνοι σε μη ρυθμιζόμενα «θεραπευτικά» πλαίσια παραμένουν ελάχιστα κατανοητοί.^{11, 13}

Αν παλεύεις με κατάθλιψη ή άγχος, η κουβέντα με γιατρό είναι ο δρόμος που έχει σήμερα αποδεδειγμένες επιλογές πίσω του.

Πώς επιδρά

Η ψιλοκυβίνη αλλάζει την αντίληψη, τη διάθεση και τη σκέψη. Μαζί με αυτό μπορεί να φέρει έντονο φόβο ή πανικό, σύγχυση και καταστάσεις που μοιάζουν με ψύχωση.^{9, 13} Σωματικά, καταγράφονται αύξηση της αρτηριακής πίεσης και των παλμών, ναυτία και εμετός.^{9, 13, 19}

Δεν αντιδρούν όλοι το ίδιο, και το ίδιο άτομο μπορεί να αντιδράσει αλλιώς από φορά σε φορά.^{9, 13}

Οι κίνδυνοι

Ψυχική υγεία. Το NIH αναφέρει ρητά ότι η ψιλοκυβίνη δεν είναι ασφαλής για ανθρώπους με ψυχωτικές διαταραχές ή σοβαρές μορφές διπολικής διαταραχής.^{13, 15} Στις κλινικές μελέτες, άτομα με οικογενειακό ιστορικό διπολικής διαταραχής συνήθως αποκλείονται από τη συμμετοχή.^{21, 25}

Οι επιμένουσες οπτικές διαταραχές. Υπάρχει καταγεγραμμένη κατάσταση όπου οπτικά φαινόμενα από τη χρήση συνεχίζονται ή επανεμφανίζονται πολύ αργότερα.^{22, 26}

Το λάθος μανιτάρι. Αυτός είναι ο πιο σοβαρός κίνδυνος της σελίδας και δεν έχει να κάνει με την ψιλοκυβίνη.¹⁵ Τα μανιτάρια που περιέχουν ψιλοκυβίνη μοιάζουν με δηλητηριώδη είδη.^{9, 19} Η Amanita phalloides έχει καταγραφεί ως αιτία βαριάς, δυνητικά θανατηφόρας βλάβης στο συκώτι.^{17, 20} Δεν υπάρχει ασφαλής τρόπος να ξεχωρίσει κάποιος χωρίς ειδικές γνώσεις ποιο μανιτάρι κρατάει.^{9, 20}

Μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση;

Οι πηγές δημόσιας υγείας δεν περιγράφουν τυπική εξάρτηση από τα παραισθησιογόνα μανιτάρια, αναφέρουν όμως ότι αναπτύσσεται ανοχή.^{15, 19}

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει κινδύνους. Ένα σοβαρό ψυχολογικό επεισόδιο, ένα ατύχημα, μια δηλητηρίαση από λάθος μανιτάρι ή μια επιμένουσα οπτική διαταραχή δεν χρειάζονται εξάρτηση για να συμβούν.^{9, 15, 17, 19, 22, 26}

Αν σε απασχολεί η σχέση σου με οποιαδήποτε ουσία, μπορείς να δεις τα σημάδια που δείχνουν ότι κάτι έχει ξεφύγει ή να κάνεις το σύντομο self-check.

Πότε χρειάζεται επείγουσα βοήθεια

Μύθοι και αλήθειες

«Είναι ήδη εγκεκριμένη θεραπεία για την κατάθλιψη.» Δεν είναι. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει εγκριθεί κανένα κλασικό ψυχεδελικό ως φάρμακο,¹¹ και εκεί όπου υπάρχει περιορισμένη πρόσβαση, τα προϊόντα χαρακτηρίζονται ρητά μη εγκεκριμένα.¹²

«Είναι φυσικό, άρα ασφαλές.» Το ίδιο το φυτικό δεν λέει τίποτα για την ασφάλεια. Καταγράφονται αύξηση πίεσης και παλμών, έντονες ψυχολογικές αντιδράσεις,^{13, 19} και ο κίνδυνος θανατηφόρας δηλητηρίασης από λάθος μανιτάρι είναι υπαρκτός.^{17, 20}

«Το microdosing βοηθάει στη διάθεση.» Το NIH σημειώνει ότι δεν είναι σαφές αν είναι ασφαλές ή αποτελεσματικό.¹³

«Τα amanita ζελεδάκια είναι απλώς νόμιμα μαγικά μανιτάρια.» Η Amanita muscaria περιέχει άλλες ουσίες, μουσκιμόλη και ιβοτενικό οξύ, όχι ψιλοκυβίνη ως κύρια δραστική.^{9, 18} Ο FDA προειδοποίησε ότι τα συστατικά αυτά δεν πληρούν το πρότυπο ασφάλειας για τρόφιμα.¹⁸ Και σε κάθε περίπτωση, η ετικέτα δεν επιβεβαιώνει το περιεχόμενο.¹⁶

Αν ανησυχείς για κάποιον άλλον

Αυτό που έχει νόημα να προσέξεις εδώ είναι διαφορετικό από ό,τι σε άλλες ουσίες. Αυτό που έχει νόημα να προσέξεις είναι αν κάποιος μιλάει για τα μανιτάρια ως λύση για την ψυχική του υγεία, γιατί εκεί υπάρχει πραγματικός κίνδυνος να αναβάλει τη βοήθεια που χρειάζεται.¹³

Αν σε απασχολεί, δες τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοήσεις, πώς ανοίγεις τη συζήτηση και το self-check για την οικογένεια.

Βοήθεια

Ο ΕΟΠΑΕ, ο εθνικός φορέας, παρέχει δημόσιες και δωρεάν υπηρεσίες, χωρίς εξαιρέσεις, και υποστηρίζει και τα μέλη της οικογένειας.⁶ Στο 1145 μπορείς να μιλήσεις και να συνδεθείς με την υπηρεσία που σου ταιριάζει.⁷

Αν αυτό που σε απασχολεί είναι η διάθεσή σου και όχι η ίδια η ουσία, ο γιατρός σου είναι το σωστό πρώτο βήμα.

Το επόμενο βήμα

Αν διάβασες μέχρι εδώ επειδή κάτι σε απασχολεί, για σένα ή για κάποιον δικό σου, μια κουβέντα δεν σε δεσμεύει σε τίποτα. Το 1145 είναι δωρεάν και εμπιστευτικό.⁷