Φροντίδα και για εσένα

Όσα νιώθεις έχουν θέση

Ανησυχία, θυμός, απογοήτευση, μοναξιά. Οι διεθνείς φορείς περιγράφουν ακριβώς αυτά τα συναισθήματα όταν μιλούν για τις οικογένειες ανθρώπων που κάνουν χρήση.^{7, 9} Δεν είσαι υπερβολικός και δεν είσαι ο μόνος.

Μπορεί να αναρωτιέσαι και αν έφταιξες κάπου. Η εξάρτηση είναι σύνθετη κατάσταση, και η καθοδήγηση για τις οικογένειες υπογραμμίζει ότι μέσα σε μια οικογένεια κανείς δεν είναι ο ένας και μοναδικός υπαίτιος.⁷ Αυτό δεν σημαίνει ότι όσα κάνεις δεν έχουν σημασία. Σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να κουβαλάς ενοχή για κάτι που δεν προκάλεσες μόνος σου.

Δεν είναι δική σου δουλειά να το λύσεις

Όταν αγαπάς κάποιον, θέλεις να το διορθώσεις. Μπορείς να σταθείς δίπλα του, να του πεις ότι ανησυχείς, να του δείξεις ότι η πόρτα είναι ανοιχτή. Την ευθύνη για τη χρήση όμως την έχει εκείνος.

Η καθοδήγηση για τις οικογένειες προτείνει ακριβώς αυτό: να αφήσεις πάνω του την ευθύνη για τη χρήση του και να στρέψεις την προσοχή σου και στις δικές σου ανάγκες, σωματικές, ψυχικές και κοινωνικές, χωρίς να σταματήσεις να τον στηρίζεις.⁷

Αν θέλεις να δεις πώς μπορεί να μοιάζει αυτό στην πράξη, το έχουμε αναλύσει στο κείμενο για το τι κάνεις όταν ο άνθρωπός σου αρνείται βοήθεια.

Όρια που μπορείς να κρατήσεις

Ένα όριο δεν είναι τιμωρία ούτε απειλή. Είναι κάτι που κάνεις για να προστατέψεις εσένα, και ισχύει είτε αλλάξει εκείνος είτε όχι. «Δεν θα σε καλύπτω άλλο στη δουλειά», «δεν θα δίνω χρήματα που δεν ξέρω πού πάνε», «όταν φωνάζεις, θα φεύγω από το δωμάτιο».

Βάλε μόνο όσα μπορείς πραγματικά να κρατήσεις. Ένα όριο που δεν κρατιέται κάνει τα επόμενα πιο δύσκολα, για σένα και για εκείνον.

Κράτα τη δική σου ζωή

Όσο στηρίζεις κάποιον, οι δικές σου συνήθειες συχνά μπαίνουν στην άκρη: ο ύπνος, οι φίλοι, όσα σε ξεκουράζουν. Κράτα όσα μπορείς από αυτά, ακόμα και σε μικρές δόσεις. Δεν είναι πολυτέλεια, είναι αυτό που σου επιτρέπει να αντέξεις.

Πρόσεξε και κάτι που συμβαίνει συχνά χωρίς να το καταλάβουμε. Για να αντέξουν την πίεση, κάποιοι άνθρωποι αρχίζουν να καπνίζουν, να πίνουν ή να τρώνε περισσότερο.⁷ Αν το δεις σε σένα, δεν είναι λόγος για ντροπή. Είναι ένα σημάδι ότι χρειάζεσαι κι εσύ στήριξη.

Ένα σχέδιο για τις δύσκολες μέρες

Οι δύσκολες μέρες έρχονται συχνά απρόσμενα, και τότε δεν είναι η ώρα να σκεφτείς από την αρχή τι κάνεις. Η καθοδήγηση για τις οικογένειες προτείνει ένα μικρό γραπτό σχέδιο, για σένα.⁷ Μπορεί να έχει:

• Τι σε αναστατώνει περισσότερο, ώστε να το αναγνωρίζεις όταν έρχεται.
• Σκέψεις που σε βαραίνουν χωρίς να είναι αλήθεια, όπως το «όλα χάθηκαν» ή το «ποτέ δεν θα αλλάξει τίποτα».
• Δύο τρία πράγματα που σε βοηθάνε να ηρεμήσεις.
• Σε ποιους ανθρώπους μπορείς να μιλήσεις.
• Ποια τηλέφωνα καλείς αν τα πράγματα ξεφύγουν: 1145, και σε κίνδυνο 166 ή 112.

Πού βρίσκεις στήριξη για σένα

Βοηθάει πολύ να μιλήσεις με ανθρώπους που ξέρουν τι περνάς.⁹ Μην το κρατάς μόνος σου.

Το 1145 του ΕΟΠΑΕ απευθύνεται ρητά και στο περιβάλλον του ατόμου, με ενημέρωση, συμβουλευτική και καθοδήγηση. Είναι δωρεάν από σταθερό και κινητό και εμπιστευτικό, και μπορείς να το πάρεις ακόμα κι αν ο άνθρωπός σου δεν έχει ζητήσει ποτέ βοήθεια.³

Σε κάποιες περιοχές ο ΕΟΠΑΕ έχει προγράμματα ή ομάδες για την οικογένεια.⁴ Οι υπηρεσίες του είναι δημόσιες και δωρεάν.² Ρώτα στο 1145 τι υπάρχει κοντά σου, ή δες πού βρίσκεις δομή στη σελίδα με τις γραμμές βοήθειας.

Αν έχεις τη δυνατότητα, και ένας ψυχολόγος ή ψυχοθεραπευτής της επιλογής σου μπορεί να σου δώσει έναν σταθερό χώρο μόνο για σένα. Αν ψάξεις, ρώτα αν έχει εμπειρία με οικογένειες ανθρώπων που παλεύουν με εξάρτηση.

Αν στο σπίτι υπάρχουν παιδιά

Η εξάρτηση επηρεάζει όλο το σπίτι, και τα παιδιά μαζί. Το πιο σημαντικό που χρειάζονται να ακούσουν είναι ότι δεν φταίνε εκείνα.⁸ Με λόγια που ταιριάζουν στην ηλικία τους, χωρίς λεπτομέρειες που τα βαραίνουν, και με τη σιγουριά ότι υπάρχουν μεγάλοι γύρω τους στους οποίους μπορούν να μιλήσουν.

Ο ΕΟΠΑΕ έχει σε κάποιες πόλεις και πρόγραμμα γονεϊκής στήριξης, που στηρίζει γονείς με εξάρτηση και τα παιδιά τους.⁵ Και η Εθνική Γραμμή για τα Παιδιά SOS 1056 απευθύνεται σε παιδιά και εφήβους, αλλά και σε γονείς που ανησυχούν, όλο το 24ωρο.¹²

Αν κινδυνεύεις

Η δική σου ασφάλεια και η ασφάλεια των παιδιών έρχονται πριν από οτιδήποτε άλλο. Αν απειλείται η ζωή ή η σωματική ακεραιότητα κάποιου, κάλεσε το 112 ή το 166 (ΕΚΑΒ).

Αν είσαι γυναίκα και δέχεσαι βία στο σπίτι, η Γραμμή SOS 15900 λειτουργεί όλο το 24ωρο.⁶ Αν ο άνθρωπός σου μιλάει για θάνατο ή για το ότι δεν αντέχει άλλο, η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018 απευθύνεται και σε σένα που ανησυχείς.¹¹

Το επόμενο βήμα

Δεν χρειάζεται να περιμένεις να γίνει χειρότερα για να ζητήσεις στήριξη για σένα. Μπορείς να το κάνεις σήμερα, ακόμα κι αν όλα τα άλλα είναι ακόμα στον αέρα.

Το 1145 του ΕΟΠΑΕ, του εθνικού φορέα για τις εξαρτήσεις, είναι εκεί και για σένα. Αν θέλεις να ξαναδείς πώς να μιλήσεις με τον άνθρωπό σου, ξεκίνα από το Πώς ανοίγεις μια κουβέντα. Όλα τα τηλέφωνα και οι δομές είναι στη σελίδα με τις γραμμές βοήθειας.